Belə aksiyalar mənəvi məna və birliklə dolu olan günlərdə xüsusilə əhəmiyyətlidir. Onlar təkcə ehtiyacı olanlara kömək etmir, həm də insanlar arasında icma hissi, qarşılıqlı dəstək və səmimiyyəti gücləndirir.

Laq ba Omer təkcə sevinc və işıq deyil, həm də bizim bir böyük ailə olduğumuzu xatırladan gündür. Bu ailədə hər kəs dəyərlidir və yaxınlara qayğı göstərmək bizim ümumi ənənəmizin bir hissəsidir.

Belə aksiyalar mənəvi məna və birliklə dolu olan günlərdə xüsusilə əhəmiyyətlidir. Onlar təkcə ehtiyacı olanlara kömək etmir, həm də insanlar arasında icma hissi, qarşılıqlı dəstək və səmimiyyəti gücləndirir.

Laq ba Omer təkcə sevinc və işıq deyil, həm də bizim bir böyük ailə olduğumuzu xatırladan gündür. Bu ailədə hər kəs dəyərlidir və yaxınlara qayğı göstərmək bizim ümumi ənənəmizin bir hissəsidir.

Belə aksiyalar mənəvi məna və birliklə dolu olan günlərdə xüsusilə əhəmiyyətlidir. Onlar təkcə ehtiyacı olanlara kömək etmir, həm də insanlar arasında icma hissi, qarşılıqlı dəstək və səmimiyyəti gücləndirir.

Laq ba Omer təkcə sevinc və işıq deyil, həm də bizim bir böyük ailə olduğumuzu xatırladan gündür. Bu ailədə hər kəs dəyərlidir və yaxınlara qayğı göstərmək bizim ümumi ənənəmizin bir hissəsidir.

Purim bayramı ərəfəsində icmamız yaşlı insanlara və uşaqları olan ailələrə sevgi və qayğı bəxş etmək üçün bir araya gəldi. Xüsusilə təsirli olan gənclərin təkcə hədiyyələrin hazırlanmasında kömək etməsi deyil, həm də hər bir ləzzəti diqqət və sevgi simvoluna çevirərək ürəklə şirniyyat bişirməsi oldu.

Birgə səylər sayəsində 120 bağlama toplanıb çatdırıldı, bu bağlamalar təkcə ləzzətli yeməklərlə deyil, həm də səmimi qayğı ilə dolu idi. Hədiyyələr təkcə yaşlılara deyil, həm də uşaqları olan ailələrə çatdırıldı ki, bu da onlar üçün sevindirici və xoş sürpriz oldu.

Purim bayramı ərəfəsində icmamız yaşlı insanlara və uşaqları olan ailələrə sevgi və qayğı bəxş etmək üçün bir araya gəldi. Xüsusilə təsirli olan gənclərin təkcə hədiyyələrin hazırlanmasında kömək etməsi deyil, həm də hər bir ləzzəti diqqət və sevgi simvoluna çevirərək ürəklə şirniyyat bişirməsi oldu.

Birgə səylər sayəsində 120 bağlama toplanıb çatdırıldı, bu bağlamalar təkcə ləzzətli yeməklərlə deyil, həm də səmimi qayğı ilə dolu idi. Hədiyyələr təkcə yaşlılara deyil, həm də uşaqları olan ailələrə çatdırıldı ki, bu da onlar üçün sevindirici və xoş sürpriz oldu.

Purim bayramı ərəfəsində icmamız yaşlı insanlara və uşaqları olan ailələrə sevgi və qayğı bəxş etmək üçün bir araya gəldi. Xüsusilə təsirli olan gənclərin təkcə hədiyyələrin hazırlanmasında kömək etməsi deyil, həm də hər bir ləzzəti diqqət və sevgi simvoluna çevirərək ürəklə şirniyyat bişirməsi oldu.

Birgə səylər sayəsində 120 bağlama toplanıb çatdırıldı, bu bağlamalar təkcə ləzzətli yeməklərlə deyil, həm də səmimi qayğı ilə dolu idi. Hədiyyələr təkcə yaşlılara deyil, həm də uşaqları olan ailələrə çatdırıldı ki, bu da onlar üçün sevindirici və xoş sürpriz oldu.

Bar/Bat Mitsva proqramında iştirak edən 16 uşaq İsrailə bir həftəlik səyahətə yollanıb. Səyahətin sonunda uşaqlar Ağlama Divarı önündə Bar Mitsva mərasimində iştirak edəcəklər.

Bar/Bat Mitsva proqramında iştirak edən 16 uşaq İsrailə bir həftəlik səyahətə yollanıb. Səyahətin sonunda uşaqlar Ağlama Divarı önündə Bar Mitsva mərasimində iştirak edəcəklər.

Bar/Bat Mitsva proqramında iştirak edən 16 uşaq İsrailə bir həftəlik səyahətə yollanıb. Səyahətin sonunda uşaqlar Ağlama Divarı önündə Bar Mitsva mərasimində iştirak edəcəklər.

Allahın köməyi ilə bu gün bayram şərəfinə 150 ərzaq bağlaması paylayırıq. Qoy bu hədiyyələr ehtiyacı olanların evlərinə sevinc və istilik gətirsin, bir-birimizə olan qayğımızın və dəstəyimizin simvolu olsun.

Gələcək Yeni İl hamımız üçün xoşbəxt və şirin olsun. Hər kəsə sülh, firavanlıq, sağlamlıq və gələn ildə çoxlu sevinc və təbəssüm səbəbləri arzulayırıq!

Allahın köməyi ilə bu gün bayram şərəfinə 150 ərzaq bağlaması paylayırıq. Qoy bu hədiyyələr ehtiyacı olanların evlərinə sevinc və istilik gətirsin, bir-birimizə olan qayğımızın və dəstəyimizin simvolu olsun.

Gələcək Yeni İl hamımız üçün xoşbəxt və şirin olsun. Hər kəsə sülh, firavanlıq, sağlamlıq və gələn ildə çoxlu sevinc və təbəssüm səbəbləri arzulayırıq!

Allahın köməyi ilə bu gün bayram şərəfinə 150 ərzaq bağlaması paylayırıq. Qoy bu hədiyyələr ehtiyacı olanların evlərinə sevinc və istilik gətirsin, bir-birimizə olan qayğımızın və dəstəyimizin simvolu olsun.

Gələcək Yeni İl hamımız üçün xoşbəxt və şirin olsun. Hər kəsə sülh, firavanlıq, sağlamlıq və gələn ildə çoxlu sevinc və təbəssüm səbəbləri arzulayırıq!

Avropa Yəhudiləri İcması tərəfindən 4 ay boyunca həftəlik dərslərdə iştirakdan sonra “Bar və Bat Mitsva” uşaqları üçün ümumi bayram təşkil edildi. Hər oğlan uşağa bir cüt tfilin hədiyyə edildi, qızlar isə şənbə şamını yandırmaq üçün gümüş şamdan aldılar.

Mazal Tov!!!

Avropa Yəhudiləri İcması tərəfindən 4 ay boyunca həftəlik dərslərdə iştirakdan sonra “Bar və Bat Mitsva” uşaqları üçün ümumi bayram təşkil edildi. Hər oğlan uşağa bir cüt tfilin hədiyyə edildi, qızlar isə şənbə şamını yandırmaq üçün gümüş şamdan aldılar.

Mazal Tov!!!

22 fevral 2024-cü il (5784-cü ilin 13 Adar I) tarixində, 20 ildən sonra ilk dəfə bizim sinaqoqda Xupa mərasimi keçirildi!

Natan (Kəmran) və Zarinanı yeni yəhudi ailəsi qurmaları münasibətilə təbrik edirik!

Böyük xoşbəxtlik arzulayırıq!

MAZAL TOV!

22 fevral 2024-cü il (5784-cü ilin 13 Adar I) tarixində, 20 ildən sonra ilk dəfə bizim sinaqoqda Xupa mərasimi keçirildi!

Natan (Kəmran) və Zarinanı yeni yəhudi ailəsi qurmaları münasibətilə təbrik edirik!

Böyük xoşbəxtlik arzulayırıq!

MAZAL TOV!

Təhlükəsizlik səbəbindən hüquq-mühafizə orqanları diplomatik nümayəndəlik binası qarşısında böyük qruplarla toplaşmağa icazə verməsə də, haqqin.az saytının müxbiri səfirliyə gələn bəzi Bakı sakinləri ilə danışa bilib.

BDU-nun fəlsəfə fakültəsinin tələbəsi Fətimə Hacıyeva bildirib ki, dost İsrail xalqına bu çətin günlərdə həmrəylik göstərməyi özünə borc bilib:
“HƏMAS silahlıları tərəfindən qətlə yetirilmiş dinc insanların görüntüləri heç kimi bu faciəyə biganə qoya bilməz. Bizim yəhudi xalqı ilə uzun illərə dayanan dostluq münasibətlərimiz var. Yəhudi əsilli vətəndaşlarımız həm Birinci, həm də İkinci Qarabağ müharibəsində Azərbaycan torpaqları uğrunda vuruşub və şəhid olublar. İsrailə qarşı bu vəhşi hücum, kütləvi girov götürülməsi – açıq-aşkar terrorizmdir və ümid edirəm ki, İsrail ordusu buna tezliklə son qoyacaq.”

BDU-nun tələbəsi Pərvin Bayramova da bildirib:
“Qəzza zolağından cəmi 30 kilometr aralıda yerləşən Reim şəhərində keçirilən musiqi festivalının iştirakçılarının qətliamına hansı haqq qazandırıla bilər? Niyə bu və digər şəhərlərdə yüzlərlə gənc öldürüldü və ya girov götürüldü?.. Biz İsrailin Bakıdakı səfirliyinə İsrail xalqı ilə həmrəylik nümayiş etdirmək üçün gəlmişik… 44 günlük müharibə zamanı israillilərin Azərbaycana göstərdiyi həmrəylik yadımızdadır. Bizi qədim dostluq birləşdirir, buna görə də buradayıq.”

Azərbaycanın yəhudi icmaları – həm icma rəhbərləri, həm də sıravi üzvlər – terror aktının qurbanlarına ehtiram əlaməti olaraq təşəbbüskarla yaradılmış matəm guşəsinə gül dəstələri qoyublar.

İsrailin Azərbaycandakı səfiri Corc Dik “X” sosial şəbəkəsində Azərbaycan xalqına göstərdiyi dəstəyə görə təşəkkür edib.

“Bu səmimi dostluq jestinə görə Azərbaycan xalqına təşəkkür edirəm. Səfirliyimizin qarşısına gətirilən güllər, sosial şəbəkələrdəki paylaşımlar, dostluq dolu mesajlar – bütün bunlar tariximizin bu qaranlıq anında bizə güc verir. Təşəkkür edirəm!” – deyə diplomat paylaşdığı fotolarla birlikdə bildirib.

“Azərbaycandakı qardaş və bacılarımızdan dəstək dolu mesajlar almaq bizim üçün xoşdur. Cəmiyyətin hər təbəqəsindən saysız-hesabsız e-mail, WhatsApp mesajı və zəng almışıq. İnsanların səfirliyimizin qarşısına gül qoyduğunu görmək həqiqətən də çox təsirlidir. İsrail xalqı adından Azərbaycan xalqına təşəkkürümü bildirirəm – siz ürəyimizə toxundunuz”, – deyə səfir əlavə edib.

Məqalədə haqqin.az və minval.az saytlarından materiallardan və fotolardan istifadə olunmuşdur.

Təhlükəsizlik səbəbindən hüquq-mühafizə orqanları diplomatik nümayəndəlik binası qarşısında böyük qruplarla toplaşmağa icazə verməsə də, haqqin.az saytının müxbiri səfirliyə gələn bəzi Bakı sakinləri ilə danışa bilib.

BDU-nun fəlsəfə fakültəsinin tələbəsi Fətimə Hacıyeva bildirib ki, dost İsrail xalqına bu çətin günlərdə həmrəylik göstərməyi özünə borc bilib:
“HƏMAS silahlıları tərəfindən qətlə yetirilmiş dinc insanların görüntüləri heç kimi bu faciəyə biganə qoya bilməz. Bizim yəhudi xalqı ilə uzun illərə dayanan dostluq münasibətlərimiz var. Yəhudi əsilli vətəndaşlarımız həm Birinci, həm də İkinci Qarabağ müharibəsində Azərbaycan torpaqları uğrunda vuruşub və şəhid olublar. İsrailə qarşı bu vəhşi hücum, kütləvi girov götürülməsi – açıq-aşkar terrorizmdir və ümid edirəm ki, İsrail ordusu buna tezliklə son qoyacaq.”

BDU-nun tələbəsi Pərvin Bayramova da bildirib:
“Qəzza zolağından cəmi 30 kilometr aralıda yerləşən Reim şəhərində keçirilən musiqi festivalının iştirakçılarının qətliamına hansı haqq qazandırıla bilər? Niyə bu və digər şəhərlərdə yüzlərlə gənc öldürüldü və ya girov götürüldü?.. Biz İsrailin Bakıdakı səfirliyinə İsrail xalqı ilə həmrəylik nümayiş etdirmək üçün gəlmişik… 44 günlük müharibə zamanı israillilərin Azərbaycana göstərdiyi həmrəylik yadımızdadır. Bizi qədim dostluq birləşdirir, buna görə də buradayıq.”

Azərbaycanın yəhudi icmaları – həm icma rəhbərləri, həm də sıravi üzvlər – terror aktının qurbanlarına ehtiram əlaməti olaraq təşəbbüskarla yaradılmış matəm guşəsinə gül dəstələri qoyublar.

İsrailin Azərbaycandakı səfiri Corc Dik “X” sosial şəbəkəsində Azərbaycan xalqına göstərdiyi dəstəyə görə təşəkkür edib.

“Bu səmimi dostluq jestinə görə Azərbaycan xalqına təşəkkür edirəm. Səfirliyimizin qarşısına gətirilən güllər, sosial şəbəkələrdəki paylaşımlar, dostluq dolu mesajlar – bütün bunlar tariximizin bu qaranlıq anında bizə güc verir. Təşəkkür edirəm!” – deyə diplomat paylaşdığı fotolarla birlikdə bildirib.

“Azərbaycandakı qardaş və bacılarımızdan dəstək dolu mesajlar almaq bizim üçün xoşdur. Cəmiyyətin hər təbəqəsindən saysız-hesabsız e-mail, WhatsApp mesajı və zəng almışıq. İnsanların səfirliyimizin qarşısına gül qoyduğunu görmək həqiqətən də çox təsirlidir. İsrail xalqı adından Azərbaycan xalqına təşəkkürümü bildirirəm – siz ürəyimizə toxundunuz”, – deyə səfir əlavə edib.

Məqalədə haqqin.az və minval.az saytlarından materiallardan və fotolardan istifadə olunmuşdur.

Birinci gündə özünüzə gözəl ağacların budaqlarını, xurma budaqlarını, enliyarpaqlı ağacların budaqlarını və çay söyüdlərini götürün və yeddi gün Rəbbiniz Allahınızın önündə şənlik edin. Bu bayramı ildə yeddi gün Rəbbin bayramı kimi qeyd edin; bu, nəsilləriniz üçün əbədi qanundur; yeddinci ayda bunu qeyd edin. Yeddi gün şalbanlarda yaşayın; hər bir israilli şalbanlarda yaşamalıdır ki, nəsilləriniz bilsin ki, Mən İsrail oğullarını Misir torpağından çıxardığım zaman onları şalbanlarda yerləşdirdim. Mən Rəbb, sizin Allahınızam.

Musa İsrail oğullarına Rəbbin bayramları haqqında xəbər verdi.”

(Vayikra, 23: 39-44)

Tarixən belə olub ki, Sukkot ümummilli bayram – Haq ha-Asif (Məhsul Yığımı Bayramı) adını almışdır. Bu mövsümdə əkinçi artıq məhsulunu yığmış və yağış mövsümündən əvvəl istirahət edir. Tövratda yalnız bu bayram haqqında deyilir:

"Rəbbin, Allahımızın hüzurunda şadlanacaqsan."

Məhz buna görə də Sukkot yeganə bayramdır ki, ona "Zman Simxateynu" – "Sevinc və şadlıq bayramımız" deyilir.

Süleyman peyğəmbər Qüdsdə Məbədi tikdikdə onun təqdisini Sukkot bayramı günlərində həyata keçirmişdir. Beləliklə, Sukkot (Pesax və Şavuotla yanaşı) üç ziyarət bayramından birincisi oldu – yəni İsrail övladlarının Qüdsə ziyarət etdiyi bayram.

Süleyman Məbədin təqdisini ümumxalq bayramına çevirdi. Kahinlər (keşişlər) və Levilər bütün müqəddəs qabları səkinaya (Məşənnəyə) və qurbangaha (Əhd Sandığına) apardılar. Bayram qurbanı təqdim edildi.

Babil sürgünündən sonra Haq ha-Asif, Sukkot bayramı adlandırıldı. Bu, atalarımızın Misirdən çıxarkən səyyar çadırlarda (sukkot və ya kəsişlərdə) yaşadıqları günlərin xatirəsini yaşatmaq üçün idi:

"Nəsilləriniz bilsin ki, İsrail övladlarını Misir torpağından çıxartdığım zaman onları kəsişlərdə yaşatdım."
(Vayiqra, 23:14)

Tövratda Sukkotun ilk yeddi günü Sukkot Bayramı (Kəsişlər Bayramı) adlanır, çünki bu günlərdə kəsişlərdə yaşamaq bizə əmr edilib.

İsraildə Sukkot səkkiz gün, sürgündə yaşayan yəhudilər arasında isə doqquz gün qeyd olunur.

"Hoşana Raba"

Sukkot bayramının yeddinci günü "Hoşana Raba" adlanır. Bu, "Hoşa na" ("Xilas et, yalvarırıq") ifadəsindən götürülüb ki, bu günün dualarında dəfələrlə təkrar olunur. Bu gündə Məbəd qurbangahının ətrafında yeddi dəfə gəzmək və dua təkrar etmək adət idi:

"Sənə yalvarırıq, ya Rəbb: bizi xilas et!"

Bu gün də ibadət edənlər sinaqoqda Tövratın oxunduğu bima (yüksək platforma) ətrafında Tövrat əllərində olmaqla yeddi dəfə gəzir və eyni duanı təkrar edirlər. Bu zaman lulav (xurma budağı, mersin və söyüd yarpaqlarından ibarət dini simvol) silkələmək adəti vardır ki, bu da yağış üçün edilən duanı simvollaşdırır.

Hoşana Raba gecəsi – tövbə dövrünün tamamlanmasıdır. Bu, insanın qismətinin növbəti il üçün son qərar verildiyi vaxtdır və buna görə də "Leyl ha-Xotam" ("Möhür Gecəsi") adlanır – sanki insanın talehinə son nöqtə qoyulur.

Simxat Tora (Sukkot bayramının son günü) Tövratın illik oxunma dövrünün başa çatdığı və eyni zamanda yeni dövrün başladığı gündür ki, bu da yəhudi xalqının əbədiyyətini simvollaşdırır.

Tövratın son hissəsini oxuyan şəxs "Xatan Tora" (Tövrata bəy), yeni dövrün ilk hissəsini ("Bereşit"dən) oxuyan isə "Xatan Bereşit" (Yaradılışa bəy) adlanır.

Bu gün ibadət edənlər əllərində Tövrat ruloları ilə rəqs edir və nəğmələr oxuyur, uşaqlar isə yəhərlərinə alma keçirilmiş bayraqlarla şənlik edirlər.

Sukkotun səkkizinci günü Atseret, son günü isə Simxat Tora adlanır. Bayramın birinci və səkkizinci günləri tam istirahət günləridir və bu günlərdə işləmək qadağandır.

Sukkot hazırlığı:
Hər yəhudi bayramdan əvvəl həyətdə sukka (müvəqqəti çadır) tikməlidir ki, burada bütün bayram boyu ailəsi ilə birlikdə yemək yeməlidir. Xasidlərdə isə adətdir ki, Yom Kippur bitdiyi kimi dərhal sukkot tikintisinə başlayırlar ki, yaxşı əməllərin davamlılığı qorunsun:

"...Onlar qüvvədən qüvvəyə keçirlər"
(Zəbur, 83:8)

Birinci gündə özünüzə gözəl ağacların budaqlarını, xurma budaqlarını, enliyarpaqlı ağacların budaqlarını və çay söyüdlərini götürün və yeddi gün Rəbbiniz Allahınızın önündə şənlik edin. Bu bayramı ildə yeddi gün Rəbbin bayramı kimi qeyd edin; bu, nəsilləriniz üçün əbədi qanundur; yeddinci ayda bunu qeyd edin. Yeddi gün şalbanlarda yaşayın; hər bir israilli şalbanlarda yaşamalıdır ki, nəsilləriniz bilsin ki, Mən İsrail oğullarını Misir torpağından çıxardığım zaman onları şalbanlarda yerləşdirdim. Mən Rəbb, sizin Allahınızam.

Musa İsrail oğullarına Rəbbin bayramları haqqında xəbər verdi.”

(Vayikra, 23: 39-44)

Tarixən belə olub ki, Sukkot ümummilli bayram – Haq ha-Asif (Məhsul Yığımı Bayramı) adını almışdır. Bu mövsümdə əkinçi artıq məhsulunu yığmış və yağış mövsümündən əvvəl istirahət edir. Tövratda yalnız bu bayram haqqında deyilir:

"Rəbbin, Allahımızın hüzurunda şadlanacaqsan."

Məhz buna görə də Sukkot yeganə bayramdır ki, ona "Zman Simxateynu" – "Sevinc və şadlıq bayramımız" deyilir.

Süleyman peyğəmbər Qüdsdə Məbədi tikdikdə onun təqdisini Sukkot bayramı günlərində həyata keçirmişdir. Beləliklə, Sukkot (Pesax və Şavuotla yanaşı) üç ziyarət bayramından birincisi oldu – yəni İsrail övladlarının Qüdsə ziyarət etdiyi bayram.

Süleyman Məbədin təqdisini ümumxalq bayramına çevirdi. Kahinlər (keşişlər) və Levilər bütün müqəddəs qabları səkinaya (Məşənnəyə) və qurbangaha (Əhd Sandığına) apardılar. Bayram qurbanı təqdim edildi.

Babil sürgünündən sonra Haq ha-Asif, Sukkot bayramı adlandırıldı. Bu, atalarımızın Misirdən çıxarkən səyyar çadırlarda (sukkot və ya kəsişlərdə) yaşadıqları günlərin xatirəsini yaşatmaq üçün idi:

"Nəsilləriniz bilsin ki, İsrail övladlarını Misir torpağından çıxartdığım zaman onları kəsişlərdə yaşatdım."
(Vayiqra, 23:14)

Tövratda Sukkotun ilk yeddi günü Sukkot Bayramı (Kəsişlər Bayramı) adlanır, çünki bu günlərdə kəsişlərdə yaşamaq bizə əmr edilib.

İsraildə Sukkot səkkiz gün, sürgündə yaşayan yəhudilər arasında isə doqquz gün qeyd olunur.

"Hoşana Raba"

Sukkot bayramının yeddinci günü "Hoşana Raba" adlanır. Bu, "Hoşa na" ("Xilas et, yalvarırıq") ifadəsindən götürülüb ki, bu günün dualarında dəfələrlə təkrar olunur. Bu gündə Məbəd qurbangahının ətrafında yeddi dəfə gəzmək və dua təkrar etmək adət idi:

"Sənə yalvarırıq, ya Rəbb: bizi xilas et!"

Bu gün də ibadət edənlər sinaqoqda Tövratın oxunduğu bima (yüksək platforma) ətrafında Tövrat əllərində olmaqla yeddi dəfə gəzir və eyni duanı təkrar edirlər. Bu zaman lulav (xurma budağı, mersin və söyüd yarpaqlarından ibarət dini simvol) silkələmək adəti vardır ki, bu da yağış üçün edilən duanı simvollaşdırır.

Hoşana Raba gecəsi – tövbə dövrünün tamamlanmasıdır. Bu, insanın qismətinin növbəti il üçün son qərar verildiyi vaxtdır və buna görə də "Leyl ha-Xotam" ("Möhür Gecəsi") adlanır – sanki insanın talehinə son nöqtə qoyulur.

Simxat Tora (Sukkot bayramının son günü) Tövratın illik oxunma dövrünün başa çatdığı və eyni zamanda yeni dövrün başladığı gündür ki, bu da yəhudi xalqının əbədiyyətini simvollaşdırır.

Tövratın son hissəsini oxuyan şəxs "Xatan Tora" (Tövrata bəy), yeni dövrün ilk hissəsini ("Bereşit"dən) oxuyan isə "Xatan Bereşit" (Yaradılışa bəy) adlanır.

Bu gün ibadət edənlər əllərində Tövrat ruloları ilə rəqs edir və nəğmələr oxuyur, uşaqlar isə yəhərlərinə alma keçirilmiş bayraqlarla şənlik edirlər.

Sukkotun səkkizinci günü Atseret, son günü isə Simxat Tora adlanır. Bayramın birinci və səkkizinci günləri tam istirahət günləridir və bu günlərdə işləmək qadağandır.

Sukkot hazırlığı:
Hər yəhudi bayramdan əvvəl həyətdə sukka (müvəqqəti çadır) tikməlidir ki, burada bütün bayram boyu ailəsi ilə birlikdə yemək yeməlidir. Xasidlərdə isə adətdir ki, Yom Kippur bitdiyi kimi dərhal sukkot tikintisinə başlayırlar ki, yaxşı əməllərin davamlılığı qorunsun:

"...Onlar qüvvədən qüvvəyə keçirlər"
(Zəbur, 83:8)

9 May – 2-ci Dünya müharibəsində faşizm üzrə Qələbə Günü, vətəni və azadlığı qorumaq uğrunda əcdadlarımızın göstərdiyi igidliyi və verdikləri qurbanları ehtiramla yad etdiyimiz gündür. Bu, həmçinin müharibənin ağır günlərində sülh və azadlıq uğrunda mübarizə aparan veteranlara və bütün döyüşçülərə təşəkkür etdiyimiz bir gündür.

Qələbə Günü bizə sülhün və azadlığın nə qədər dəyərli olduğunu xatırladır – bunlar uğrunda əcdadlarımız vuruşub və canlarını fəda ediblər. Bu gün həm də xalqlar arasında dostluğun, əməkdaşlığın və qarşılıqlı anlayışın vacibliyini yada salmaq üçün bir fürsətdir ki, dünyamız hər kəs üçün daha ədalətli və təhlükəsiz olsun.

26 İyar – Qurtuluş və Azadlıq Günü

26 İyar və ya Yerusəlim Günü – Qurtuluş və Azadlıq Günü – İyar ayının 26-da qeyd olunan yəhudi bayramıdır. Bu gün qədim dövrlərdə Yerusəlimin düşmənlərdən azad olunması və məbədin bərpa olunması hadisəsini yad etmək üçün keçirilir.

Yəhudi ənənəsində bu bayram böyük əhəmiyyət daşıyır, çünki İsrail xalqının Allahla əlaqəsini və Onun çətin zamanlarda xalqını tək buraxmadığını xatırladır. Bu gündə insanlar Allahın mərhəmətinə və qorumasına görə dua edir və Ona təşəkkürlərini bildirirlər. Qeyd etmək vacibdir ki, bu bayram bütün yəhudilər üçün məcburi deyil, lakin bir çoxları onu dualarla, müqəddəs mətnlərin oxunması və ənənəvi ayinlərlə qeyd edirlər.

26 İyar bizə inancın və ümüdün gücünü xatırladır. Həyatımızda hansı çətinliklər və problemlər yaşansa da, hər zaman Allaha və Onun qorumasına arxalana bilərik. Qurtuluş və Azadlıq Günü həm də İkinci Məbəd dövründə baş vermiş tarixi hadisələrlə – yəni Seleukid yunan-suriya sülaləsinin hökmranlığından Yerusəlimin azad edilməsi ilə bağlıdır. Bu azadlıq yəhudi üsyançılarının – Mattatyahu Haşmonay və onun oğullarının qəhrəmancasına mübarizəsi nəticəsində mümkün olmuşdur.

Ənənəyə görə, məbədin azad olunması zamanı oradakı yeganə təmiz yağ yalnız bir gün yetəcək qədər idi. Lakin Allahın möcüzəsi nəticəsində həmin yağ səkkiz gün boyunca çırağın yanmasına səbəb oldu – bu da məbədin təmizlənməsi və bərpası üçün lazım olan vaxt idi. Məhz bu hadisəyə əsaslanaraq dekabr ayında qeyd olunan Xanuka bayramı – İşıqlar Bayramı – yaranmışdır.

Ümumilikdə, Qurtuluş və Azadlıq Günü bizə yəhudi inancının dərinliyini, ənənələrin və bayramların mənəvi gücünü xatırladır. Bu bayram bir daha sübut edir ki, Allah çətin anlarda xalqını tərk etmir, ona nur və bərəkət bəxş edir.

9 May – 2-ci Dünya müharibəsində faşizm üzrə Qələbə Günü, vətəni və azadlığı qorumaq uğrunda əcdadlarımızın göstərdiyi igidliyi və verdikləri qurbanları ehtiramla yad etdiyimiz gündür. Bu, həmçinin müharibənin ağır günlərində sülh və azadlıq uğrunda mübarizə aparan veteranlara və bütün döyüşçülərə təşəkkür etdiyimiz bir gündür.

Qələbə Günü bizə sülhün və azadlığın nə qədər dəyərli olduğunu xatırladır – bunlar uğrunda əcdadlarımız vuruşub və canlarını fəda ediblər. Bu gün həm də xalqlar arasında dostluğun, əməkdaşlığın və qarşılıqlı anlayışın vacibliyini yada salmaq üçün bir fürsətdir ki, dünyamız hər kəs üçün daha ədalətli və təhlükəsiz olsun.

26 İyar – Qurtuluş və Azadlıq Günü

26 İyar və ya Yerusəlim Günü – Qurtuluş və Azadlıq Günü – İyar ayının 26-da qeyd olunan yəhudi bayramıdır. Bu gün qədim dövrlərdə Yerusəlimin düşmənlərdən azad olunması və məbədin bərpa olunması hadisəsini yad etmək üçün keçirilir.

Yəhudi ənənəsində bu bayram böyük əhəmiyyət daşıyır, çünki İsrail xalqının Allahla əlaqəsini və Onun çətin zamanlarda xalqını tək buraxmadığını xatırladır. Bu gündə insanlar Allahın mərhəmətinə və qorumasına görə dua edir və Ona təşəkkürlərini bildirirlər. Qeyd etmək vacibdir ki, bu bayram bütün yəhudilər üçün məcburi deyil, lakin bir çoxları onu dualarla, müqəddəs mətnlərin oxunması və ənənəvi ayinlərlə qeyd edirlər.

26 İyar bizə inancın və ümüdün gücünü xatırladır. Həyatımızda hansı çətinliklər və problemlər yaşansa da, hər zaman Allaha və Onun qorumasına arxalana bilərik. Qurtuluş və Azadlıq Günü həm də İkinci Məbəd dövründə baş vermiş tarixi hadisələrlə – yəni Seleukid yunan-suriya sülaləsinin hökmranlığından Yerusəlimin azad edilməsi ilə bağlıdır. Bu azadlıq yəhudi üsyançılarının – Mattatyahu Haşmonay və onun oğullarının qəhrəmancasına mübarizəsi nəticəsində mümkün olmuşdur.

Ənənəyə görə, məbədin azad olunması zamanı oradakı yeganə təmiz yağ yalnız bir gün yetəcək qədər idi. Lakin Allahın möcüzəsi nəticəsində həmin yağ səkkiz gün boyunca çırağın yanmasına səbəb oldu – bu da məbədin təmizlənməsi və bərpası üçün lazım olan vaxt idi. Məhz bu hadisəyə əsaslanaraq dekabr ayında qeyd olunan Xanuka bayramı – İşıqlar Bayramı – yaranmışdır.

Ümumilikdə, Qurtuluş və Azadlıq Günü bizə yəhudi inancının dərinliyini, ənənələrin və bayramların mənəvi gücünü xatırladır. Bu bayram bir daha sübut edir ki, Allah çətin anlarda xalqını tərk etmir, ona nur və bərəkət bəxş edir.

Yəhudi müqavimətinin simvolu Varşava gettosundakı üsyan oldu. O hadisələrdən 80 il keçib — dairəvi bir tarix, eyni zamanda vəfasızlıq və qürurla, beş həftə ərzində yəhudi xalqının oğulları və qızlarının nasistlərin üstün qüvvələrinə müqavimət göstərdiyi bir tarix. Holokost və qəhrəmanlıq günü, Yom a-Şoa, Nisan ayının 27-də qeyd olunur. Bu gündə İsraildə ədəbi siqnal səslənir, hər şey dayanır: nəqliyyat dayanır, bütün fəaliyyət dayanır.

Və təkcə İsraildə deyil, bu gündə bütün dünyada nasizm qurbanlarını xatırlayırlar. O cümlədən Azərbaycanda, burada, bəlkə də, hər yerdən daha yaxşı, yəhudi xalqının ağrısını başa düşürlər.

Yəhudilər və azərbaycanlılar bu torpaqlarda əsrlər boyu sülh və əmin-amanlıq içində yaşamışlar. Həmçinin, bu gün də belə davam edir. On minlərlə yəhudi — bu ölkənin vətəndaşları 18 aprel tarixində günahsız öldürülənləri yad edəcəklər. Onlardan biri də 98 yaşlı Sumqayıt sakini Matlya Xayimovna Şelomenokdur.

Hərçənd ki, Matlya Xayimovna özünü Holokostu yaşamış biri kimi təqdim etmir, lakin onun da payına müharibə, əziyyətli illər, cəbhə arxasında ağır iş, aclıq və vətəndən ayrılmaq düşüb. O, Belarusiyanın Moğilyov vilayətində anadan olub. Böyük Vətən müharibəsinin başlanğıcı ilə ailəsi Kurqana köçürülüb. Atası onu yerli kənd təsərrüfatı maşınqayırma zavoduna işə düzəldib. İş çox çətin idi, xüsusən də 1943-cü ilin yazında, zavodun yarımzirzəmi otaqlarını su basdıqda. Şelomenok deyir ki, işə getmək və işdən qayıtmaq üçün ponton körpüsündən keçmək lazım idi. Körpünün bir ucu keçid bina damında, digər ucu isə dəmir yolunun təpəsində idi və bu körpü ilə işçiləri bir-birindən su basan zavoddan quruya keçirirdilər. Çətin şərait sağlamlığa təsir edirdi — ayaqları şişməyə başlamışdı, buna görə onu oturaq işə keçiriblər.

O illər müharibə illəri idi və gecikmə sabotajla eyni tutulurdu. İşə getmək üçün hər səhər bir neçə kilometr piyada getmək lazım gəlirdi. O zaman hələ ictimai nəqliyyat yox idi. Gecikməmək ciddi problem idi, xüsusən də Matlyanın anası siqnal saatını kartof qabığı ilə dəyişdirəndən sonra. Zavod işçiləri gündə 800 qram çörək kartı alırdılar, bu isə ailə üçün əhəmiyyətli bir dəstək idi.

Müharibədən sonra Şelomenok, hələ müharibə illərində başladığı işçi gənclər məktəbində səkkiz illik təhsilini tamamladı. Təhsil illəri də asan keçmədi. Matlya Xayimovna deyir ki, dərsə gedənlərə məktəbin üçüncü növbəsində bir otaq verilmişdi, amma elektrik məhdudlaşdırılmışdı və onlar öz kiçik lampalarını gətirib dərsə gedirdilər — parça ucunu maşın yağına batırıb, şam kimi yandırırdılar. Belə şəraitdə oxumaq, həm də zavodda 12 saat işləyərək təhsil almaq da bir növ qəhrəmanlıq idi. Günlərin birində məktəb haqqında qəzetədə məqalə yazılmışdı. Nəhayət, o zaman dərsliklərdə elektrik lampası yanmağa başladı.

Məktəbi uğurla bitirdikdən sonra Matlya daha da təhsil almaq və ali təhsil almaq qərarına gəldi. Zavoddan çıxdı və Leninqrada gedərək universitetə qəbul oldu. Bədnam blokada sonrası Leninqradda həm aclıq, həm də soyuq idi. Yatacaq yer və qida kartları ilə bağlı problemlər vardı. O dövrün qanunlarına görə düzgün qeydiyyatı olmayan şəxslər hətta cinayət məsuliyyətinə cəlb oluna bilərdilər. Üstəlik, qida norması ilə bağlı olaraq şəhər icraiyyə orqanından xəbərdarlıq tələb olunurdu. Şelomenokla eyni vəziyyətdə olan yüzlərlə abituriyent vardı. Yalnız Leninqrad universitetinin rektoru, professor Voznesenskiy sayəsində gənclər Leninqradda qalmağı bacardılar, tələbə biletləri və təqaüd almışdılar. Kartlar və qeydiyyat məsələsi bir neçə aydan sonra həll olundu, buna qədər isə tələbələr polisdən gizlənib, soya emalı zavodunun artıqlarından yemək yeyirdilər, bunu isə profesor Voznesenskiy təşkil etmişdi. Nəhayət, təhsil almağa olan həvəs bütün çətinlikləri üstələdi və 1949-cu ildə Matlya Şelomenok fizika fakültəsini uğurla bitirdi. Bundan sonra yeni bir həyat başladı — elm sahəsindəki həyat.

Matlya Xayimovna optik mühəndis kimi Konstantinovka şəhərinə göndərildi, burada Kremlin ulduzları üçün rubylar hazırlayırdılar, reaktiv təyyarələr və tanklar üçün şüşə zireh istehsal edirdilər. Dünyaya məşhur olan bu zavodda Şelomenok spektral analiz laboratoriyasını təşkil etdi və işçilərə təlim keçməyə başladı. Qısa müddət sonra laboratoriya fizikaya çevrildi və burada Matlya Xayimovna öz tədqiqatlarını apardı. Burada o, həyat yoldaşı ilə tanış oldu. Evləndi, oğul doğdu. 1963-cü ildə isə onun həyatına Azərbaycan daxil oldu.

60-cı illərin əvvəllərində Azərbaycanda kimya sənayesi sürətlə inkişaf edirdi. Konstantinovka kimya zavodunun baş mühəndisi Ştutman Azərbaycan işinə dəvət olundu. O, özlərlə birgə beş mühəndis ailəsini Sumqayıta gətirdi və superfosfat zavodunun təməlini qoydular. Dörd ailə sonra harasa getdi, amma Matlya Xayimovnanın ailəsi qaldı. Onun həyat yoldaşı superfosfat zavodunun şöbə müdirinə təyin olundu, o isə sintetik kauçuk zavodunda işləməyə başladı. Bu müəssisədə 30 il çalışdı. 1990-cı ildə təqaüdə çıxdı.

Matlya Xayimovna deyir ki, heç vaxt Azərbaycanda yaşamağa peşman olmayıb. Buradakı illərini yaradıcılıq işləri, kəşflər və isti Abşeron günəşi ilə dolu hiss edir. O, çox şey yaşayıb, amma bu torpaqda ilham və dostlar tapıb. Və təəccüblü dözümlülük. Burada o, heç vaxt antisemitizmin olduğu hissləri ilə qarşılaşmayıb. Azərbaycanda isə bu çirkin fenomenin olduğunu belə bilmirdilər. Ölkənin dözümlülüyü və mədəniyyətliliyi onu özünə heyran qoyub, Matlya Xayimovna özü də etiraf edir ki, heç vaxt başqa yerə getmək istəməyib. Hətta 90-cı illərin çətin illərində, insanların çoxu getmişkən.

Holokost və qəhrəmanlıq günü, 98 yaşlı Matlya Xayimovna, bütün yəhudilər kimi, nasistlərin əllərindən ölmüşləri yad edəcək. Və onunla birlikdə, nasizmin qurbanlarını yad edəcək on minlərlə həmvətən və bütün on milyonluq Azərbaycan olacaq.

STMEQİ

Yəhudi müqavimətinin simvolu Varşava gettosundakı üsyan oldu. O hadisələrdən 80 il keçib — dairəvi bir tarix, eyni zamanda vəfasızlıq və qürurla, beş həftə ərzində yəhudi xalqının oğulları və qızlarının nasistlərin üstün qüvvələrinə müqavimət göstərdiyi bir tarix. Holokost və qəhrəmanlıq günü, Yom a-Şoa, Nisan ayının 27-də qeyd olunur. Bu gündə İsraildə ədəbi siqnal səslənir, hər şey dayanır: nəqliyyat dayanır, bütün fəaliyyət dayanır.

Və təkcə İsraildə deyil, bu gündə bütün dünyada nasizm qurbanlarını xatırlayırlar. O cümlədən Azərbaycanda, burada, bəlkə də, hər yerdən daha yaxşı, yəhudi xalqının ağrısını başa düşürlər.

Yəhudilər və azərbaycanlılar bu torpaqlarda əsrlər boyu sülh və əmin-amanlıq içində yaşamışlar. Həmçinin, bu gün də belə davam edir. On minlərlə yəhudi — bu ölkənin vətəndaşları 18 aprel tarixində günahsız öldürülənləri yad edəcəklər. Onlardan biri də 98 yaşlı Sumqayıt sakini Matlya Xayimovna Şelomenokdur.

Hərçənd ki, Matlya Xayimovna özünü Holokostu yaşamış biri kimi təqdim etmir, lakin onun da payına müharibə, əziyyətli illər, cəbhə arxasında ağır iş, aclıq və vətəndən ayrılmaq düşüb. O, Belarusiyanın Moğilyov vilayətində anadan olub. Böyük Vətən müharibəsinin başlanğıcı ilə ailəsi Kurqana köçürülüb. Atası onu yerli kənd təsərrüfatı maşınqayırma zavoduna işə düzəldib. İş çox çətin idi, xüsusən də 1943-cü ilin yazında, zavodun yarımzirzəmi otaqlarını su basdıqda. Şelomenok deyir ki, işə getmək və işdən qayıtmaq üçün ponton körpüsündən keçmək lazım idi. Körpünün bir ucu keçid bina damında, digər ucu isə dəmir yolunun təpəsində idi və bu körpü ilə işçiləri bir-birindən su basan zavoddan quruya keçirirdilər. Çətin şərait sağlamlığa təsir edirdi — ayaqları şişməyə başlamışdı, buna görə onu oturaq işə keçiriblər.

O illər müharibə illəri idi və gecikmə sabotajla eyni tutulurdu. İşə getmək üçün hər səhər bir neçə kilometr piyada getmək lazım gəlirdi. O zaman hələ ictimai nəqliyyat yox idi. Gecikməmək ciddi problem idi, xüsusən də Matlyanın anası siqnal saatını kartof qabığı ilə dəyişdirəndən sonra. Zavod işçiləri gündə 800 qram çörək kartı alırdılar, bu isə ailə üçün əhəmiyyətli bir dəstək idi.

Müharibədən sonra Şelomenok, hələ müharibə illərində başladığı işçi gənclər məktəbində səkkiz illik təhsilini tamamladı. Təhsil illəri də asan keçmədi. Matlya Xayimovna deyir ki, dərsə gedənlərə məktəbin üçüncü növbəsində bir otaq verilmişdi, amma elektrik məhdudlaşdırılmışdı və onlar öz kiçik lampalarını gətirib dərsə gedirdilər — parça ucunu maşın yağına batırıb, şam kimi yandırırdılar. Belə şəraitdə oxumaq, həm də zavodda 12 saat işləyərək təhsil almaq da bir növ qəhrəmanlıq idi. Günlərin birində məktəb haqqında qəzetədə məqalə yazılmışdı. Nəhayət, o zaman dərsliklərdə elektrik lampası yanmağa başladı.

Məktəbi uğurla bitirdikdən sonra Matlya daha da təhsil almaq və ali təhsil almaq qərarına gəldi. Zavoddan çıxdı və Leninqrada gedərək universitetə qəbul oldu. Bədnam blokada sonrası Leninqradda həm aclıq, həm də soyuq idi. Yatacaq yer və qida kartları ilə bağlı problemlər vardı. O dövrün qanunlarına görə düzgün qeydiyyatı olmayan şəxslər hətta cinayət məsuliyyətinə cəlb oluna bilərdilər. Üstəlik, qida norması ilə bağlı olaraq şəhər icraiyyə orqanından xəbərdarlıq tələb olunurdu. Şelomenokla eyni vəziyyətdə olan yüzlərlə abituriyent vardı. Yalnız Leninqrad universitetinin rektoru, professor Voznesenskiy sayəsində gənclər Leninqradda qalmağı bacardılar, tələbə biletləri və təqaüd almışdılar. Kartlar və qeydiyyat məsələsi bir neçə aydan sonra həll olundu, buna qədər isə tələbələr polisdən gizlənib, soya emalı zavodunun artıqlarından yemək yeyirdilər, bunu isə profesor Voznesenskiy təşkil etmişdi. Nəhayət, təhsil almağa olan həvəs bütün çətinlikləri üstələdi və 1949-cu ildə Matlya Şelomenok fizika fakültəsini uğurla bitirdi. Bundan sonra yeni bir həyat başladı — elm sahəsindəki həyat.

Matlya Xayimovna optik mühəndis kimi Konstantinovka şəhərinə göndərildi, burada Kremlin ulduzları üçün rubylar hazırlayırdılar, reaktiv təyyarələr və tanklar üçün şüşə zireh istehsal edirdilər. Dünyaya məşhur olan bu zavodda Şelomenok spektral analiz laboratoriyasını təşkil etdi və işçilərə təlim keçməyə başladı. Qısa müddət sonra laboratoriya fizikaya çevrildi və burada Matlya Xayimovna öz tədqiqatlarını apardı. Burada o, həyat yoldaşı ilə tanış oldu. Evləndi, oğul doğdu. 1963-cü ildə isə onun həyatına Azərbaycan daxil oldu.

60-cı illərin əvvəllərində Azərbaycanda kimya sənayesi sürətlə inkişaf edirdi. Konstantinovka kimya zavodunun baş mühəndisi Ştutman Azərbaycan işinə dəvət olundu. O, özlərlə birgə beş mühəndis ailəsini Sumqayıta gətirdi və superfosfat zavodunun təməlini qoydular. Dörd ailə sonra harasa getdi, amma Matlya Xayimovnanın ailəsi qaldı. Onun həyat yoldaşı superfosfat zavodunun şöbə müdirinə təyin olundu, o isə sintetik kauçuk zavodunda işləməyə başladı. Bu müəssisədə 30 il çalışdı. 1990-cı ildə təqaüdə çıxdı.

Matlya Xayimovna deyir ki, heç vaxt Azərbaycanda yaşamağa peşman olmayıb. Buradakı illərini yaradıcılıq işləri, kəşflər və isti Abşeron günəşi ilə dolu hiss edir. O, çox şey yaşayıb, amma bu torpaqda ilham və dostlar tapıb. Və təəccüblü dözümlülük. Burada o, heç vaxt antisemitizmin olduğu hissləri ilə qarşılaşmayıb. Azərbaycanda isə bu çirkin fenomenin olduğunu belə bilmirdilər. Ölkənin dözümlülüyü və mədəniyyətliliyi onu özünə heyran qoyub, Matlya Xayimovna özü də etiraf edir ki, heç vaxt başqa yerə getmək istəməyib. Hətta 90-cı illərin çətin illərində, insanların çoxu getmişkən.

Holokost və qəhrəmanlıq günü, 98 yaşlı Matlya Xayimovna, bütün yəhudilər kimi, nasistlərin əllərindən ölmüşləri yad edəcək. Və onunla birlikdə, nasizmin qurbanlarını yad edəcək on minlərlə həmvətən və bütün on milyonluq Azərbaycan olacaq.

STMEQİ

Yəhudi müqavimətinin simvolu Varşava gettosundakı üsyan oldu. O hadisələrdən 80 il keçib — dairəvi bir tarix, eyni zamanda vəfasızlıq və qürurla, beş həftə ərzində yəhudi xalqının oğulları və qızlarının nasistlərin üstün qüvvələrinə müqavimət göstərdiyi bir tarix. Holokost və qəhrəmanlıq günü, Yom a-Şoa, Nisan ayının 27-də qeyd olunur. Bu gündə İsraildə ədəbi siqnal səslənir, hər şey dayanır: nəqliyyat dayanır, bütün fəaliyyət dayanır.

Və təkcə İsraildə deyil, bu gündə bütün dünyada nasizm qurbanlarını xatırlayırlar. O cümlədən Azərbaycanda, burada, bəlkə də, hər yerdən daha yaxşı, yəhudi xalqının ağrısını başa düşürlər.

Yəhudilər və azərbaycanlılar bu torpaqlarda əsrlər boyu sülh və əmin-amanlıq içində yaşamışlar. Həmçinin, bu gün də belə davam edir. On minlərlə yəhudi — bu ölkənin vətəndaşları 18 aprel tarixində günahsız öldürülənləri yad edəcəklər. Onlardan biri də 98 yaşlı Sumqayıt sakini Matlya Xayimovna Şelomenokdur.

Hərçənd ki, Matlya Xayimovna özünü Holokostu yaşamış biri kimi təqdim etmir, lakin onun da payına müharibə, əziyyətli illər, cəbhə arxasında ağır iş, aclıq və vətəndən ayrılmaq düşüb. O, Belarusiyanın Moğilyov vilayətində anadan olub. Böyük Vətən müharibəsinin başlanğıcı ilə ailəsi Kurqana köçürülüb. Atası onu yerli kənd təsərrüfatı maşınqayırma zavoduna işə düzəldib. İş çox çətin idi, xüsusən də 1943-cü ilin yazında, zavodun yarımzirzəmi otaqlarını su basdıqda. Şelomenok deyir ki, işə getmək və işdən qayıtmaq üçün ponton körpüsündən keçmək lazım idi. Körpünün bir ucu keçid bina damında, digər ucu isə dəmir yolunun təpəsində idi və bu körpü ilə işçiləri bir-birindən su basan zavoddan quruya keçirirdilər. Çətin şərait sağlamlığa təsir edirdi — ayaqları şişməyə başlamışdı, buna görə onu oturaq işə keçiriblər.

O illər müharibə illəri idi və gecikmə sabotajla eyni tutulurdu. İşə getmək üçün hər səhər bir neçə kilometr piyada getmək lazım gəlirdi. O zaman hələ ictimai nəqliyyat yox idi. Gecikməmək ciddi problem idi, xüsusən də Matlyanın anası siqnal saatını kartof qabığı ilə dəyişdirəndən sonra. Zavod işçiləri gündə 800 qram çörək kartı alırdılar, bu isə ailə üçün əhəmiyyətli bir dəstək idi.

Müharibədən sonra Şelomenok, hələ müharibə illərində başladığı işçi gənclər məktəbində səkkiz illik təhsilini tamamladı. Təhsil illəri də asan keçmədi. Matlya Xayimovna deyir ki, dərsə gedənlərə məktəbin üçüncü növbəsində bir otaq verilmişdi, amma elektrik məhdudlaşdırılmışdı və onlar öz kiçik lampalarını gətirib dərsə gedirdilər — parça ucunu maşın yağına batırıb, şam kimi yandırırdılar. Belə şəraitdə oxumaq, həm də zavodda 12 saat işləyərək təhsil almaq da bir növ qəhrəmanlıq idi. Günlərin birində məktəb haqqında qəzetədə məqalə yazılmışdı. Nəhayət, o zaman dərsliklərdə elektrik lampası yanmağa başladı.

Məktəbi uğurla bitirdikdən sonra Matlya daha da təhsil almaq və ali təhsil almaq qərarına gəldi. Zavoddan çıxdı və Leninqrada gedərək universitetə qəbul oldu. Bədnam blokada sonrası Leninqradda həm aclıq, həm də soyuq idi. Yatacaq yer və qida kartları ilə bağlı problemlər vardı. O dövrün qanunlarına görə düzgün qeydiyyatı olmayan şəxslər hətta cinayət məsuliyyətinə cəlb oluna bilərdilər. Üstəlik, qida norması ilə bağlı olaraq şəhər icraiyyə orqanından xəbərdarlıq tələb olunurdu. Şelomenokla eyni vəziyyətdə olan yüzlərlə abituriyent vardı. Yalnız Leninqrad universitetinin rektoru, professor Voznesenskiy sayəsində gənclər Leninqradda qalmağı bacardılar, tələbə biletləri və təqaüd almışdılar. Kartlar və qeydiyyat məsələsi bir neçə aydan sonra həll olundu, buna qədər isə tələbələr polisdən gizlənib, soya emalı zavodunun artıqlarından yemək yeyirdilər, bunu isə profesor Voznesenskiy təşkil etmişdi. Nəhayət, təhsil almağa olan həvəs bütün çətinlikləri üstələdi və 1949-cu ildə Matlya Şelomenok fizika fakültəsini uğurla bitirdi. Bundan sonra yeni bir həyat başladı — elm sahəsindəki həyat.

Matlya Xayimovna optik mühəndis kimi Konstantinovka şəhərinə göndərildi, burada Kremlin ulduzları üçün rubylar hazırlayırdılar, reaktiv təyyarələr və tanklar üçün şüşə zireh istehsal edirdilər. Dünyaya məşhur olan bu zavodda Şelomenok spektral analiz laboratoriyasını təşkil etdi və işçilərə təlim keçməyə başladı. Qısa müddət sonra laboratoriya fizikaya çevrildi və burada Matlya Xayimovna öz tədqiqatlarını apardı. Burada o, həyat yoldaşı ilə tanış oldu. Evləndi, oğul doğdu. 1963-cü ildə isə onun həyatına Azərbaycan daxil oldu.

60-cı illərin əvvəllərində Azərbaycanda kimya sənayesi sürətlə inkişaf edirdi. Konstantinovka kimya zavodunun baş mühəndisi Ştutman Azərbaycan işinə dəvət olundu. O, özlərlə birgə beş mühəndis ailəsini Sumqayıta gətirdi və superfosfat zavodunun təməlini qoydular. Dörd ailə sonra harasa getdi, amma Matlya Xayimovnanın ailəsi qaldı. Onun həyat yoldaşı superfosfat zavodunun şöbə müdirinə təyin olundu, o isə sintetik kauçuk zavodunda işləməyə başladı. Bu müəssisədə 30 il çalışdı. 1990-cı ildə təqaüdə çıxdı.

Matlya Xayimovna deyir ki, heç vaxt Azərbaycanda yaşamağa peşman olmayıb. Buradakı illərini yaradıcılıq işləri, kəşflər və isti Abşeron günəşi ilə dolu hiss edir. O, çox şey yaşayıb, amma bu torpaqda ilham və dostlar tapıb. Və təəccüblü dözümlülük. Burada o, heç vaxt antisemitizmin olduğu hissləri ilə qarşılaşmayıb. Azərbaycanda isə bu çirkin fenomenin olduğunu belə bilmirdilər. Ölkənin dözümlülüyü və mədəniyyətliliyi onu özünə heyran qoyub, Matlya Xayimovna özü də etiraf edir ki, heç vaxt başqa yerə getmək istəməyib. Hətta 90-cı illərin çətin illərində, insanların çoxu getmişkən.

Holokost və qəhrəmanlıq günü, 98 yaşlı Matlya Xayimovna, bütün yəhudilər kimi, nasistlərin əllərindən ölmüşləri yad edəcək. Və onunla birlikdə, nasizmin qurbanlarını yad edəcək on minlərlə həmvətən və bütün on milyonluq Azərbaycan olacaq.

STMEQİ