Biz həftəsonuna yeniyetmələrdən birinin Bar-mitsvasının duyğulu qeyd olunması ilə başladıq, bütün günlər ərzində isə dualar, tədbirlər, oyunlar və məşğələlər keçirdik. Bu fəaliyyətlər gənc nəslin liderlik keyfiyyətlərini, qarşılıqlı məsuliyyət hissini, birliyini və yəhudi kimliyini möhkəmləndirirdi — Tövratın verilməsinə hazırlıq kimi, ״bir insan, bir ürək kimi״.

Biz həftəsonuna yeniyetmələrdən birinin Bar-mitsvasının duyğulu qeyd olunması ilə başladıq, bütün günlər ərzində isə dualar, tədbirlər, oyunlar və məşğələlər keçirdik. Bu fəaliyyətlər gənc nəslin liderlik keyfiyyətlərini, qarşılıqlı məsuliyyət hissini, birliyini və yəhudi kimliyini möhkəmləndirirdi — Tövratın verilməsinə hazırlıq kimi, ״bir insan, bir ürək kimi״.

Hillel gənclər təşkilatı Soxnut agentliyi ilə əməkdaşlıqda və Bakı Avropa Yəhudiləri Dini İcmasının fəal iştirakı ilə Purim bayramına həsr olunmuş maraqlı tədbir keçirdi. Tədbir isti və dostluq ab-havasında keçdi, iştirakçıları ən sevincli yəhudi bayramlarından birinin qeyd edilməsində birləşdirdi. Qonaqları zəngin proqram gözləyirdi: ənənəvi yeməklər, Purim tarixi haqqında hekayələr, həmçinin bu günün simvolizə etdiyi sevinc və xilas ruhunu vurğulayan musiqi və rəqslər. Tədbir icma bağlarının möhkəmləndirilməsi və mədəni ənənələrin gənc nəslə ötürülməsi üçün əla fürsət oldu.

Hillel gənclər təşkilatı Soxnut agentliyi ilə əməkdaşlıqda və Bakı Avropa Yəhudiləri Dini İcmasının fəal iştirakı ilə Purim bayramına həsr olunmuş maraqlı tədbir keçirdi. Tədbir isti və dostluq ab-havasında keçdi, iştirakçıları ən sevincli yəhudi bayramlarından birinin qeyd edilməsində birləşdirdi. Qonaqları zəngin proqram gözləyirdi: ənənəvi yeməklər, Purim tarixi haqqında hekayələr, həmçinin bu günün simvolizə etdiyi sevinc və xilas ruhunu vurğulayan musiqi və rəqslər. Tədbir icma bağlarının möhkəmləndirilməsi və mədəni ənənələrin gənc nəslə ötürülməsi üçün əla fürsət oldu.

Hillel gənclər təşkilatı Soxnut agentliyi ilə əməkdaşlıqda və Bakı Avropa Yəhudiləri Dini İcmasının fəal iştirakı ilə Purim bayramına həsr olunmuş maraqlı tədbir keçirdi. Tədbir isti və dostluq ab-havasında keçdi, iştirakçıları ən sevincli yəhudi bayramlarından birinin qeyd edilməsində birləşdirdi. Qonaqları zəngin proqram gözləyirdi: ənənəvi yeməklər, Purim tarixi haqqında hekayələr, həmçinin bu günün simvolizə etdiyi sevinc və xilas ruhunu vurğulayan musiqi və rəqslər. Tədbir icma bağlarının möhkəmləndirilməsi və mədəni ənənələrin gənc nəslə ötürülməsi üçün əla fürsət oldu.

27 yanvar tarixində Bakıda Avropa Yəhudilərinin Sinaqoqunda Holokost Qurbanlarını Anma Gününə həsr olunmuş tədbir keçirildi. Tədbirdə Azərbaycan Respublikasının Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri, İsrail Dövlətinin Azərbaycandakı səfiri, Milli Məclisin deputatı, yəhudi icmalarının rəhbərləri, 30-a yaxın ölkənin səfirləri və yəhudi icmasının üzvləri iştirak etdilər.

“Xabad-Or-Avner” yəhudi məktəbinin şagirdlərinin çıxışından sonra səsləndirilən nitqlərdə vurğulandı ki, biz Holokost qurbanlarını daim xatırlayacaq və onların xatirəsinin qorunması üçün səylərimizi davam etdirəcəyik.

Çıxış edənlər arasında Azərbaycan Respublikası Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Ramin Məmmədov, İsrailin Azərbaycandakı səfiri Corc Dik, Avropa Yəhudiləri İcmasının sədri Aleksandr Şarovski və Dağ Yəhudiləri İcmasının sədri Milix Yevdayev də var idi.

Tədbirdə o da qeyd olundu ki, dünyada antisemitizmin artmasına baxmayaraq, Bakı hər zaman olduğu kimi bu gün də tolerantlıq, qarşılıqlı hörmət və müxtəlif xalqların və dinlərin dinc birgəyaşayış məkanıdır.

Tədbir, Holokost qurbanlarının xatirəsinə şamların yandırılması və duaların – o cümlədən "Kadiş" duasının – oxunması ilə başa çatdı.

İsrailin Azərbaycandakı səfiri Corc Dikin çıxışı

Bir neçə gün əvvəl bu çıxışı hazırlayarkən BBC-nin 1945-ci ildə çəkdiyi verilişə rast gəldim — Almaniyada yerləşən ölüm düşərgəsi Bergen-Belzenin azad edilməsindən cəmi beş gün sonra lentə alınmış reportaj idi. Həmin an televizorumda İsrailin “Avroviziya” müsabiqəsi üçün keçirilən seçim turu gedirdi.

Bir baxışda bu iki hadisə bir-birindən tamamilə fərqli görünürdü. Lakin izlədikcə onların dərin əlaqəsini anladım.

1945-ci ilin aprelində BBC-nin müxbiri Patrik Qordon-Uoker, britaniyalı və kanadalı azadlıq qüvvələri ilə birlikdə Bergen-Belzenə daxil oldu. Onları qarşıda nə gözlədiyini heç nə ilə təsəvvür etmək mümkün deyildi: 60 min əsir – əldən düşmüş, sarsılmış, cəsədlər dağları arasında qalmış insanlar. Onların çoxu artıq xilas edilə bilməyəcək vəziyyətdə idi.

Qordon-Uoker dəhşətli sözlərlə bu mənzərəni təsvir etdi:
“Mən baryerdən keçdim və kabus dünyasına düşdüm. Canlılar, başlarını cəsədlərə söykəyərək uzanmışdılar, ətrafda isə çaşqınlıq içində gəzən arıqlamış və məhv olmuş insanların qorxunc, kölgəvari dəstəsi dolaşırdı. Orada gördüklərim məni ömür boyu izləyəcək.”

Bu gün biz Auschwitz-Birkenau ölüm düşərgəsinin azad edilməsinin 80 illiyini qeyd edirik. Çoxları düşünür ki, azadlıq – əzabların sonu idi. Amma bu belə deyil. Xilasedilən insanlar ya biganə, ya da düşmən münasibətli bir dünyaya qayıtdılar. Bu “qurtulan qalıq” – ivritcə “Sheerit ha-Pleyta”nın hekayəsidir.

Müharibədən sonra bir çoxları öz doğmalarını axtarırdı, lakin bu axtarışların əksəriyyəti ürəkdağlayan nəticələrlə bitirdi. Bütöv icmalar Yer üzündən silinmişdi. Polşa, Macarıstan və digər ölkələrdə qayıdan yəhudilər nifrətlə qarşılandı. 1946-cı ildə Polşanın Kelçe şəhərində baş verən pogrom zamanı onlarla yəhudi qətlə yetirildi. Yerli əhali yəhudilərin geri qayıdaraq onların ələ keçirdikləri mülkləri geri tələb edəcəyindən qorxurdu. Qorxu nifrətə, nifrət isə qan tökülməsinə çevrildi.

Müttəfiqlər sağ qalanları Avropanın müxtəlif yerlərində yerləşən müvəqqəti düşərgələrə (DP – Displaced Persons) topladılar. Bu düşərgələr əvvəlki ölüm düşərgələrindən daha yaxşı idi, lakin həqiqi çıxış yolu təqdim etmirdi. Şərait çətin, resurslar məhdud idi. Sərhədlər isə bağlı qalmışdı. Sığınacaq verə biləcək ölkələr susqunluq nümayiş etdirirdi. Kanada immiqrasiya məmuruna soruşulduğunda ki, ölkə nə qədər yəhudini qəbul etməyə hazırdır, o, dəhşətli dərəcədə səmimi bir cavab verdi:
"Sıfır — bu artıq çoxdur."

Çoxları üçün bu DP düşərgələri azadlığın əsl azadlıq olmadığını acı şəkildə xatırladırdı. Lakin bu dağıntıların içində dözüm doğuldu. Onlar özlərinə “Sheerit ha-Pleyta” – Qurtulan Qalıq adını verdilər. Bu Bibliyadan gələn ifadə, həm faciənin ağırlığını, həm də ümidi özündə daşıyırdı.

Onlar dağıdılmış həyatlarını sıfırdan qurmağa başladılar. Məktəblər açır, dini həyatı bərpa edir, Almaniya və Avstriyada kibbutzlar yaradırdılar. 1947-ci ilə qədər minlərlə gənc sağ qalan insan yenidən dirçəlməkdə olan yəhudi dövlətində – İsraildə gələcəyə hazırlaşırdı.

Onlardan biri 1931-ci ildə Lüksemburqda doğulmuş Avraham Nov idi. Səkkiz yaşında ikən nasistlər onun şəhərindəki bütün yəhudi uşaqları topladılar. Anası ona kiçik bir bağlama verdi – diş fırçası, dəsmal və skripka. Nasist zabiti musiqi alətini görüb soruşdu: "Çalmağı bacarırsan?" Avraham qutunu açdı və altı alman xalq mahnısı ifa etdi.

Zabit sakitcə qulaq asdı. Sonra iki əsgərə onu düşərgədə öz evinə aparmalarını əmr etdi. Musiqi onun xilası oldu – o, nasistlər üçün çalaraq sağ qaldı, ailəsinin digər üzvləri isə öldürüldü. Müharibədən sonra Avraham İsrailə gəldi. Orada evləndi, ailə qurdu və onu xilas edən musiqini öyrətməyə həsr etdi. Müəllim kimi o, ölkə boyu minlərlə uşağa ilham verdi. Mən onlardan biri olmuşam. Onun hekayəsi – qurtulanların inanılmaz gücünün simvoludur.

O və onun kimilər sadəcə sağ qalmadılar – onlar dözülməz itkiləri yaşamağa qətiyyətlə can atmaqla cavab verdilər. Onlar məhv olmuş külün içindən yeni bir yəhudi dövləti – İsraili qurmağa nail oldular. Onlar bizə üç əsas dərs qoyub getdilər:

Birinci dərs: Şərə qarşı mənəvi aydınlıqla mübarizə aparmaq.
Dünya nasizminin təhlükəsini yalnız Holokostdan sonra tam dərk etdi. Bu gün biz bənzər korluq halını İran və onun kuklaları – o cümlədən HƏMAS – məsələsində görürük. Təkrar-təkrar liderlər qətiyyət yerinə güzəşt axtarırlar. Lakin şərə qarşı çıxılmazsa – o, yalnız böyüyür.

İkinci dərs: Özünə güvən – gələcəyin açarıdır.
Qurtulanlar anladılar ki, başqasının mərhəmətinə ümid bağlamaq olmaz. İsrail onların sonuncu sığınacağına çevrildi. Bu gün, İsrail yeddi cəbhədə müharibə apararkən, dünya boyu antisemitizm artarkən bu həqiqət daha da güclü səslənir: İsrail tək qalmamalıdır. Lakin əgər qalmalı olsa – tək də dayanacaq.

Üçüncü dərs: Dözüm – ümiddən başlayır.
Yenidən 1945-ci ilə, Bergen-Belzen düşərgəsinə qayıdaq. Cümə günü axşam – Şənbə günü öncəsi – ravvin L. Hartman son altı ildə sağ qalanlar üçün ilk Şəbbat mərasimini keçirdi. Yorğun, sarsılmış insanlar “Hatikva” – Ümid Himnini oxuyurdular.

Bu sözlər ölüm mahnısı kimi deyil, həyat və azadlıq haqqında himn kimi səslənirdi. Onlar tamamladıqda Ravvin Hartman qışqırdı:
“Am İsrael Xay!” – İsrail xalqı yaşayır!
Bu, sadəcə hayqırtı deyildi. Bu, bir vəd idi.

İndi isə 2025-ci ilə qayıdaq. Bir neçə gün əvvəl İsrail Yuval Rafael adlı gənc müğənnini Avroviziya müsabiqəsi üçün seçdi. 7 oktyabrda Yuval Nova festivalında idi – həmin gün HƏMAS hücum etdi. O, öldürülmüş dostlarının cəsədləri altında yeddi saat gizləndi.

İndi isə o, səhnədədir, səsi gur səslənir – və həmin səsdə Bergen-Belzenin sağ qalanlarının səsində eşidilənlə eyni ruh var. Tale ilə döyüş, yaşamağa iradə.

May ayında Yuval Avroviziya səhnəsinə çıxanda, nifrətlə üzləşə bilər. Amma o, qürurla, əlində İsrail bayrağı, sınmaz ruhla dayanacaq. O zaman biz hamımız bir yerdə hayqıracağıq:

Аm – İsrael – Xay!
İsrail xalqı yaşayır!

27 yanvar tarixində Bakıda Avropa Yəhudilərinin Sinaqoqunda Holokost Qurbanlarını Anma Gününə həsr olunmuş tədbir keçirildi. Tədbirdə Azərbaycan Respublikasının Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri, İsrail Dövlətinin Azərbaycandakı səfiri, Milli Məclisin deputatı, yəhudi icmalarının rəhbərləri, 30-a yaxın ölkənin səfirləri və yəhudi icmasının üzvləri iştirak etdilər.

“Xabad-Or-Avner” yəhudi məktəbinin şagirdlərinin çıxışından sonra səsləndirilən nitqlərdə vurğulandı ki, biz Holokost qurbanlarını daim xatırlayacaq və onların xatirəsinin qorunması üçün səylərimizi davam etdirəcəyik.

Çıxış edənlər arasında Azərbaycan Respublikası Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Ramin Məmmədov, İsrailin Azərbaycandakı səfiri Corc Dik, Avropa Yəhudiləri İcmasının sədri Aleksandr Şarovski və Dağ Yəhudiləri İcmasının sədri Milix Yevdayev də var idi.

Tədbirdə o da qeyd olundu ki, dünyada antisemitizmin artmasına baxmayaraq, Bakı hər zaman olduğu kimi bu gün də tolerantlıq, qarşılıqlı hörmət və müxtəlif xalqların və dinlərin dinc birgəyaşayış məkanıdır.

Tədbir, Holokost qurbanlarının xatirəsinə şamların yandırılması və duaların – o cümlədən "Kadiş" duasının – oxunması ilə başa çatdı.

İsrailin Azərbaycandakı səfiri Corc Dikin çıxışı

Bir neçə gün əvvəl bu çıxışı hazırlayarkən BBC-nin 1945-ci ildə çəkdiyi verilişə rast gəldim — Almaniyada yerləşən ölüm düşərgəsi Bergen-Belzenin azad edilməsindən cəmi beş gün sonra lentə alınmış reportaj idi. Həmin an televizorumda İsrailin “Avroviziya” müsabiqəsi üçün keçirilən seçim turu gedirdi.

Bir baxışda bu iki hadisə bir-birindən tamamilə fərqli görünürdü. Lakin izlədikcə onların dərin əlaqəsini anladım.

1945-ci ilin aprelində BBC-nin müxbiri Patrik Qordon-Uoker, britaniyalı və kanadalı azadlıq qüvvələri ilə birlikdə Bergen-Belzenə daxil oldu. Onları qarşıda nə gözlədiyini heç nə ilə təsəvvür etmək mümkün deyildi: 60 min əsir – əldən düşmüş, sarsılmış, cəsədlər dağları arasında qalmış insanlar. Onların çoxu artıq xilas edilə bilməyəcək vəziyyətdə idi.

Qordon-Uoker dəhşətli sözlərlə bu mənzərəni təsvir etdi:
“Mən baryerdən keçdim və kabus dünyasına düşdüm. Canlılar, başlarını cəsədlərə söykəyərək uzanmışdılar, ətrafda isə çaşqınlıq içində gəzən arıqlamış və məhv olmuş insanların qorxunc, kölgəvari dəstəsi dolaşırdı. Orada gördüklərim məni ömür boyu izləyəcək.”

Bu gün biz Auschwitz-Birkenau ölüm düşərgəsinin azad edilməsinin 80 illiyini qeyd edirik. Çoxları düşünür ki, azadlıq – əzabların sonu idi. Amma bu belə deyil. Xilasedilən insanlar ya biganə, ya da düşmən münasibətli bir dünyaya qayıtdılar. Bu “qurtulan qalıq” – ivritcə “Sheerit ha-Pleyta”nın hekayəsidir.

Müharibədən sonra bir çoxları öz doğmalarını axtarırdı, lakin bu axtarışların əksəriyyəti ürəkdağlayan nəticələrlə bitirdi. Bütöv icmalar Yer üzündən silinmişdi. Polşa, Macarıstan və digər ölkələrdə qayıdan yəhudilər nifrətlə qarşılandı. 1946-cı ildə Polşanın Kelçe şəhərində baş verən pogrom zamanı onlarla yəhudi qətlə yetirildi. Yerli əhali yəhudilərin geri qayıdaraq onların ələ keçirdikləri mülkləri geri tələb edəcəyindən qorxurdu. Qorxu nifrətə, nifrət isə qan tökülməsinə çevrildi.

Müttəfiqlər sağ qalanları Avropanın müxtəlif yerlərində yerləşən müvəqqəti düşərgələrə (DP – Displaced Persons) topladılar. Bu düşərgələr əvvəlki ölüm düşərgələrindən daha yaxşı idi, lakin həqiqi çıxış yolu təqdim etmirdi. Şərait çətin, resurslar məhdud idi. Sərhədlər isə bağlı qalmışdı. Sığınacaq verə biləcək ölkələr susqunluq nümayiş etdirirdi. Kanada immiqrasiya məmuruna soruşulduğunda ki, ölkə nə qədər yəhudini qəbul etməyə hazırdır, o, dəhşətli dərəcədə səmimi bir cavab verdi:
"Sıfır — bu artıq çoxdur."

Çoxları üçün bu DP düşərgələri azadlığın əsl azadlıq olmadığını acı şəkildə xatırladırdı. Lakin bu dağıntıların içində dözüm doğuldu. Onlar özlərinə “Sheerit ha-Pleyta” – Qurtulan Qalıq adını verdilər. Bu Bibliyadan gələn ifadə, həm faciənin ağırlığını, həm də ümidi özündə daşıyırdı.

Onlar dağıdılmış həyatlarını sıfırdan qurmağa başladılar. Məktəblər açır, dini həyatı bərpa edir, Almaniya və Avstriyada kibbutzlar yaradırdılar. 1947-ci ilə qədər minlərlə gənc sağ qalan insan yenidən dirçəlməkdə olan yəhudi dövlətində – İsraildə gələcəyə hazırlaşırdı.

Onlardan biri 1931-ci ildə Lüksemburqda doğulmuş Avraham Nov idi. Səkkiz yaşında ikən nasistlər onun şəhərindəki bütün yəhudi uşaqları topladılar. Anası ona kiçik bir bağlama verdi – diş fırçası, dəsmal və skripka. Nasist zabiti musiqi alətini görüb soruşdu: "Çalmağı bacarırsan?" Avraham qutunu açdı və altı alman xalq mahnısı ifa etdi.

Zabit sakitcə qulaq asdı. Sonra iki əsgərə onu düşərgədə öz evinə aparmalarını əmr etdi. Musiqi onun xilası oldu – o, nasistlər üçün çalaraq sağ qaldı, ailəsinin digər üzvləri isə öldürüldü. Müharibədən sonra Avraham İsrailə gəldi. Orada evləndi, ailə qurdu və onu xilas edən musiqini öyrətməyə həsr etdi. Müəllim kimi o, ölkə boyu minlərlə uşağa ilham verdi. Mən onlardan biri olmuşam. Onun hekayəsi – qurtulanların inanılmaz gücünün simvoludur.

O və onun kimilər sadəcə sağ qalmadılar – onlar dözülməz itkiləri yaşamağa qətiyyətlə can atmaqla cavab verdilər. Onlar məhv olmuş külün içindən yeni bir yəhudi dövləti – İsraili qurmağa nail oldular. Onlar bizə üç əsas dərs qoyub getdilər:

Birinci dərs: Şərə qarşı mənəvi aydınlıqla mübarizə aparmaq.
Dünya nasizminin təhlükəsini yalnız Holokostdan sonra tam dərk etdi. Bu gün biz bənzər korluq halını İran və onun kuklaları – o cümlədən HƏMAS – məsələsində görürük. Təkrar-təkrar liderlər qətiyyət yerinə güzəşt axtarırlar. Lakin şərə qarşı çıxılmazsa – o, yalnız böyüyür.

İkinci dərs: Özünə güvən – gələcəyin açarıdır.
Qurtulanlar anladılar ki, başqasının mərhəmətinə ümid bağlamaq olmaz. İsrail onların sonuncu sığınacağına çevrildi. Bu gün, İsrail yeddi cəbhədə müharibə apararkən, dünya boyu antisemitizm artarkən bu həqiqət daha da güclü səslənir: İsrail tək qalmamalıdır. Lakin əgər qalmalı olsa – tək də dayanacaq.

Üçüncü dərs: Dözüm – ümiddən başlayır.
Yenidən 1945-ci ilə, Bergen-Belzen düşərgəsinə qayıdaq. Cümə günü axşam – Şənbə günü öncəsi – ravvin L. Hartman son altı ildə sağ qalanlar üçün ilk Şəbbat mərasimini keçirdi. Yorğun, sarsılmış insanlar “Hatikva” – Ümid Himnini oxuyurdular.

Bu sözlər ölüm mahnısı kimi deyil, həyat və azadlıq haqqında himn kimi səslənirdi. Onlar tamamladıqda Ravvin Hartman qışqırdı:
“Am İsrael Xay!” – İsrail xalqı yaşayır!
Bu, sadəcə hayqırtı deyildi. Bu, bir vəd idi.

İndi isə 2025-ci ilə qayıdaq. Bir neçə gün əvvəl İsrail Yuval Rafael adlı gənc müğənnini Avroviziya müsabiqəsi üçün seçdi. 7 oktyabrda Yuval Nova festivalında idi – həmin gün HƏMAS hücum etdi. O, öldürülmüş dostlarının cəsədləri altında yeddi saat gizləndi.

İndi isə o, səhnədədir, səsi gur səslənir – və həmin səsdə Bergen-Belzenin sağ qalanlarının səsində eşidilənlə eyni ruh var. Tale ilə döyüş, yaşamağa iradə.

May ayında Yuval Avroviziya səhnəsinə çıxanda, nifrətlə üzləşə bilər. Amma o, qürurla, əlində İsrail bayrağı, sınmaz ruhla dayanacaq. O zaman biz hamımız bir yerdə hayqıracağıq:

Аm – İsrael – Xay!
İsrail xalqı yaşayır!

On January 27th, a significant event was held at the synagogue to commemorate International Holocaust Remembrance Day. The event was attended by the Chairman of Azerbaijan’s State Committee for Religious Affairs, the Israeli Ambassador, a member of Azerbaijan’s Milli Majlis (Parliament), leaders of Jewish communities, around 30 ambassadors from different countries, and community members.

Following a heartfelt performance by the children of the Chabad Or Avner Jewish school, speeches emphasized the importance of remembering the victims of the Holocaust and continuing efforts to preserve their memory. It was also noted that while antisemitism is rising worldwide, in Baku, we continue to experience tolerance, mutual respect, and harmonious coexistence among all peoples and religions.

Speech of the Ambassador of the State of Israel to Azerbaijan, George Deek:

A few days ago, as I was preparing this speech, I stumbled upon a BBC broadcast from 1945—a recording made at the Bergen-Belsen death camp in Germany, just five days after its liberation. In the background, my television was showing Israel’s selection for its Eurovision Song Contest representative. At first glance, these moments couldn’t seem further apart. But as I watched, I realized they are deeply connected.

In April 1945, Patrick Gordon Walker, a BBC reporter, stepped into Bergen-Belsen alongside British and Canadian liberators. Nothing could have prepared them for what they found: 60,000 prisoners, skeletal and broken, surrounded by mountains of corpses. Many were beyond saving.

Walker’s haunting words captured the scene: “I passed through the barrier and found myself in the world of a nightmare. The living lay with their heads against corpses, and around them moved the awful ghostly procession of emaciated, aimless people. What I saw there will always haunt me.”

Today we mark the 80th anniversary of the liberation of Auschwitz-Birkenau death camp. Most of us assume that liberation ended the suffering. It didn’t. Survivors emerged into a world that was indifferent at best, hostile at worst. This is the story of the surviving remnant—in Hebrew: She’erit Hapletah.

After the war, many survivors searched desperately for family, but most searches ended in heartbreak. Communities had been wiped off the map. In Poland, Hungary, and elsewhere, returning Jews faced violence. In Kielce, Poland, in 1946, a pogrom killed dozens of Jews. Locals feared the return of Jews would mean demands for stolen property. Fear turned to resentment, and resentment to bloodshed.

The Allied forces gathered survivors in camps for Displaced Persons (DPs) across Europe. These camps were better than the horrors the survivors had escaped, but they were far from a solution. Resources were scarce, and conditions grim. The world’s gates remained shut, as nations that could have offered refuge refused to act. When asked how many Jews his country would take in, A Canadian immigration official summarized the indifference with chilling clarity: “None is too many”.

For many survivors, the camps were a bitter reminder that liberation did not mean freedom. Yet, from this desolation emerged resilience. The survivors called themselves “She’erit Hapletah”—the surviving remnant. This biblical phrase carried the weight of history and hope. In the DP camps, they began to rebuild fragments of their shattered lives. They organized schools, revived religious worship, and even established kibbutzim in Germany and Austria. By 1947, thousands of young survivors were preparing for a future in the land where Jewish sovereignty would be reborn, the land of Israel.

Among these survivors was Avraham Nov, born in Luxembourg in 1931. At just eight years old, the Nazis rounded up the Jewish children in his town. His mother handed him a small package containing a toothbrush, a towel, and his violin. A Nazi officer noticed the violin and asked, “Can you play?”. Avraham opened the case and poured his soul into six German folk songs. The officer listened in silence. At the end, he ordered two soldiers to take Avraham to his house in the camp. Music became his lifeline, as he survived by playing for the officer’s guests while his entire family was murdered.

After the war, Avraham came to Israel and rebuilt his life. He married, raised a family, and devoted himself to teaching music—the very thing that had saved him. As a music teacher, he inspired thousands of children across the country. I was privileged to be one of them. Avraham’s survival through music is a testament to the extraordinary resilience of the Survivors.

Like him, thousands of others rebuilt their lives by turning unimaginable loss into a fierce determination to live. Together, they transformed despair into purpose, laying the foundation for a renewed Jewish nation. Samuel Gringauz, a leader in the Landsberg DP camp, captured their ethos: “More than any other group in the Jewish nation, the She’erit Hapletah feels itself charged with a great obligation to the dead… They have seen centuries-old monuments destroyed in an instant. Women on the way to the crematoria, children in their final agonies, comrades on the point of martyrdom—all those who screamed for retribution and revenge…

But the mission of retribution is not ‘an eye for an eye’—the enormity of the crime makes this unthinkable. Instead, the retribution of the She’erit Hapletah takes the form of a defiant affirmation of life and national rebirth.”

This defiance fuelled their devotion to Zionism.

Holocaust survivors became the fighters of Israel’s War of Independence, comprising half of its military force and one-third of its fallen. They understood that survival and revival were their ultimate victories. The Holocaust survivors not only endured unimaginable horrors—they left us with enduring lessons that continue to shape who we are today. The First: Confront Evil with Moral Clarity Before the Holocaust, the world failed to grasp the true danger of Nazism.

Blinded by the desire to avoid another war, Western leaders embraced appeasement, believing Hitler’s ambitions could be contained. Intellectuals rationalized Nazism as a counterbalance to communism, while widespread antisemitism and economic turmoil bred indifference to Europe’s Jews. Even as Hitler’s brutality escalated, many dismissed his actions as rhetoric.

Today, we see echoes of this failure in the world’s approach to Iran and its proxies, including Hamas. Despite Iran’s open support for terrorism and calls for Israel’s destruction, many leaders downplay its threat, prioritizing diplomacy without accountability. Similarly, after Hamas’s October 7th massacre, many frame terror as grievance rather than evil.

This moral ambiguity allows hatred to fester, endangering us all. To preserve our humanity, we must confront these threats with unwavering moral clarity, ensuring that evil is named and challenged wherever it arises. The Second lesson: Self-reliance Is the Key to Our Future

For countless Jews, Israel was not merely a homeland—it was their last refuge. The nations of the world had turned their backs during the Holocaust, and even afterward, they kept their gates firmly shut. Israel became not just a dream but the only sanctuary for a people abandoned by the world.Samuel Gringauz, a survivor and leader in the DP camps, put it plainly: “Life in the Diaspora, for the Jewish DPs, is synonymous with danger. The nations condemned the annihilation of the Jews, but in secret, they were not dissatisfied with its results.”

This was the bitter truth survivors carried with them as they rebuilt their lives. Jews understood that survival was a task we could never entrust to others. It was a task Jews had to shoulder themselves. This truth echoes loudly today.

As Israel fights a seven-front war orchestrated by Iran, antisemitism rises around the globe. In 2024, antisemitic incidents increased by 340% compared to just two years prior, with violence at its heart—rabbis murdered, synagogues burned, Jews attacked on the streets of Western capitals. Israel’s resilience is born of necessity, forged in the painful recognition that survival depends on the strength to stand alone when the world turns away.

But self-reliance is not isolation. while Israel must ensure its own defense, it is the moral duty of its allies to ensure that it never has to stand alone. And the Third lesson: Resilience Begins with Hope. Let me take you back to Bergen-Belsen in 1945. On a Friday, the eve of the Sabbath, Rabbi L.H. Hartman who came with the British forces held the first Shabbat service for the survivors in six years.

Their faces were hollowed by starvation, their eyes scarred by horrors. Yet, as the service concluded, they sang. Their voices, weak but unwavering, carried the song “Hatikvah,” meaning the Hope. They sang not of death, but of life. Not of despair but of hope; of a future where they could live as free people, where their children would grow without fear.

When they finished singing, Rabbi Hartman proclaimed, “Am Yisrael Chai!”—The people of Israel live. His cry, carried across the camp and into the BBC broadcast, marked the earliest recordings of these immortal words. It was not just a proclamation; it was a promise. A promise that the Jewish people would rise, rebuild, and endure. Fast forward to 2025.

A few days ago, Israel selected Yuval Raphael as its Eurovision representative. On October 7th, Yuval was at the Nova Festival when Hamas terrorists attacked. Trapped in a bomb shelter with forty others, she survived by pretending to be dead beneath the bodies of her friends, for over seven hours. Only ten people left that shelter alive.

Just months after surviving one of the deadliest attacks on Jews since the Holocaust, Yuval stood on the stage, her voice carrying a defiance rooted in generations of resilience. I felt the past meet the present. There became here, and then became now. I imagined the survivors from Bergen-Belsen on the stage with her, singing ‘Hatikvah.’ In their voices and in hers, I heard the same defiance: a refusal to let evil define destiny.

An unequivocal choice of life.ובחרת בחיים!

Yuval’s courage, like theirs, transformed tragedy into resilience and hope. In May, Yuval will stand on the main stage of the Eurovision Song Contest. It won’t be easy. She may face boos. But she will stand tall, the Israeli flag in her hand, her spirit unbroken. And in that moment, as her voice will carry the legacy of generations, who walked in the valley of the shadow of death,

we will cry out together: Am - Yisrael - Chai!

On January 27th, a significant event was held at the synagogue to commemorate International Holocaust Remembrance Day. The event was attended by the Chairman of Azerbaijan’s State Committee for Religious Affairs, the Israeli Ambassador, a member of Azerbaijan’s Milli Majlis (Parliament), leaders of Jewish communities, around 30 ambassadors from different countries, and community members.

Following a heartfelt performance by the children of the Chabad Or Avner Jewish school, speeches emphasized the importance of remembering the victims of the Holocaust and continuing efforts to preserve their memory. It was also noted that while antisemitism is rising worldwide, in Baku, we continue to experience tolerance, mutual respect, and harmonious coexistence among all peoples and religions.

Speech of the Ambassador of the State of Israel to Azerbaijan, George Deek:

A few days ago, as I was preparing this speech, I stumbled upon a BBC broadcast from 1945—a recording made at the Bergen-Belsen death camp in Germany, just five days after its liberation. In the background, my television was showing Israel’s selection for its Eurovision Song Contest representative. At first glance, these moments couldn’t seem further apart. But as I watched, I realized they are deeply connected.

In April 1945, Patrick Gordon Walker, a BBC reporter, stepped into Bergen-Belsen alongside British and Canadian liberators. Nothing could have prepared them for what they found: 60,000 prisoners, skeletal and broken, surrounded by mountains of corpses. Many were beyond saving.

Walker’s haunting words captured the scene: “I passed through the barrier and found myself in the world of a nightmare. The living lay with their heads against corpses, and around them moved the awful ghostly procession of emaciated, aimless people. What I saw there will always haunt me.”

Today we mark the 80th anniversary of the liberation of Auschwitz-Birkenau death camp. Most of us assume that liberation ended the suffering. It didn’t. Survivors emerged into a world that was indifferent at best, hostile at worst. This is the story of the surviving remnant—in Hebrew: She’erit Hapletah.

After the war, many survivors searched desperately for family, but most searches ended in heartbreak. Communities had been wiped off the map. In Poland, Hungary, and elsewhere, returning Jews faced violence. In Kielce, Poland, in 1946, a pogrom killed dozens of Jews. Locals feared the return of Jews would mean demands for stolen property. Fear turned to resentment, and resentment to bloodshed.

The Allied forces gathered survivors in camps for Displaced Persons (DPs) across Europe. These camps were better than the horrors the survivors had escaped, but they were far from a solution. Resources were scarce, and conditions grim. The world’s gates remained shut, as nations that could have offered refuge refused to act. When asked how many Jews his country would take in, A Canadian immigration official summarized the indifference with chilling clarity: “None is too many”.

For many survivors, the camps were a bitter reminder that liberation did not mean freedom. Yet, from this desolation emerged resilience. The survivors called themselves “She’erit Hapletah”—the surviving remnant. This biblical phrase carried the weight of history and hope. In the DP camps, they began to rebuild fragments of their shattered lives. They organized schools, revived religious worship, and even established kibbutzim in Germany and Austria. By 1947, thousands of young survivors were preparing for a future in the land where Jewish sovereignty would be reborn, the land of Israel.

Among these survivors was Avraham Nov, born in Luxembourg in 1931. At just eight years old, the Nazis rounded up the Jewish children in his town. His mother handed him a small package containing a toothbrush, a towel, and his violin. A Nazi officer noticed the violin and asked, “Can you play?”. Avraham opened the case and poured his soul into six German folk songs. The officer listened in silence. At the end, he ordered two soldiers to take Avraham to his house in the camp. Music became his lifeline, as he survived by playing for the officer’s guests while his entire family was murdered.

After the war, Avraham came to Israel and rebuilt his life. He married, raised a family, and devoted himself to teaching music—the very thing that had saved him. As a music teacher, he inspired thousands of children across the country. I was privileged to be one of them. Avraham’s survival through music is a testament to the extraordinary resilience of the Survivors.

Like him, thousands of others rebuilt their lives by turning unimaginable loss into a fierce determination to live. Together, they transformed despair into purpose, laying the foundation for a renewed Jewish nation. Samuel Gringauz, a leader in the Landsberg DP camp, captured their ethos: “More than any other group in the Jewish nation, the She’erit Hapletah feels itself charged with a great obligation to the dead… They have seen centuries-old monuments destroyed in an instant. Women on the way to the crematoria, children in their final agonies, comrades on the point of martyrdom—all those who screamed for retribution and revenge…

But the mission of retribution is not ‘an eye for an eye’—the enormity of the crime makes this unthinkable. Instead, the retribution of the She’erit Hapletah takes the form of a defiant affirmation of life and national rebirth.”

This defiance fuelled their devotion to Zionism.

Holocaust survivors became the fighters of Israel’s War of Independence, comprising half of its military force and one-third of its fallen. They understood that survival and revival were their ultimate victories. The Holocaust survivors not only endured unimaginable horrors—they left us with enduring lessons that continue to shape who we are today. The First: Confront Evil with Moral Clarity Before the Holocaust, the world failed to grasp the true danger of Nazism.

Blinded by the desire to avoid another war, Western leaders embraced appeasement, believing Hitler’s ambitions could be contained. Intellectuals rationalized Nazism as a counterbalance to communism, while widespread antisemitism and economic turmoil bred indifference to Europe’s Jews. Even as Hitler’s brutality escalated, many dismissed his actions as rhetoric.

Today, we see echoes of this failure in the world’s approach to Iran and its proxies, including Hamas. Despite Iran’s open support for terrorism and calls for Israel’s destruction, many leaders downplay its threat, prioritizing diplomacy without accountability. Similarly, after Hamas’s October 7th massacre, many frame terror as grievance rather than evil.

This moral ambiguity allows hatred to fester, endangering us all. To preserve our humanity, we must confront these threats with unwavering moral clarity, ensuring that evil is named and challenged wherever it arises. The Second lesson: Self-reliance Is the Key to Our Future

For countless Jews, Israel was not merely a homeland—it was their last refuge. The nations of the world had turned their backs during the Holocaust, and even afterward, they kept their gates firmly shut. Israel became not just a dream but the only sanctuary for a people abandoned by the world.Samuel Gringauz, a survivor and leader in the DP camps, put it plainly: “Life in the Diaspora, for the Jewish DPs, is synonymous with danger. The nations condemned the annihilation of the Jews, but in secret, they were not dissatisfied with its results.”

This was the bitter truth survivors carried with them as they rebuilt their lives. Jews understood that survival was a task we could never entrust to others. It was a task Jews had to shoulder themselves. This truth echoes loudly today.

As Israel fights a seven-front war orchestrated by Iran, antisemitism rises around the globe. In 2024, antisemitic incidents increased by 340% compared to just two years prior, with violence at its heart—rabbis murdered, synagogues burned, Jews attacked on the streets of Western capitals. Israel’s resilience is born of necessity, forged in the painful recognition that survival depends on the strength to stand alone when the world turns away.

But self-reliance is not isolation. while Israel must ensure its own defense, it is the moral duty of its allies to ensure that it never has to stand alone. And the Third lesson: Resilience Begins with Hope. Let me take you back to Bergen-Belsen in 1945. On a Friday, the eve of the Sabbath, Rabbi L.H. Hartman who came with the British forces held the first Shabbat service for the survivors in six years.

Their faces were hollowed by starvation, their eyes scarred by horrors. Yet, as the service concluded, they sang. Their voices, weak but unwavering, carried the song “Hatikvah,” meaning the Hope. They sang not of death, but of life. Not of despair but of hope; of a future where they could live as free people, where their children would grow without fear.

When they finished singing, Rabbi Hartman proclaimed, “Am Yisrael Chai!”—The people of Israel live. His cry, carried across the camp and into the BBC broadcast, marked the earliest recordings of these immortal words. It was not just a proclamation; it was a promise. A promise that the Jewish people would rise, rebuild, and endure. Fast forward to 2025.

A few days ago, Israel selected Yuval Raphael as its Eurovision representative. On October 7th, Yuval was at the Nova Festival when Hamas terrorists attacked. Trapped in a bomb shelter with forty others, she survived by pretending to be dead beneath the bodies of her friends, for over seven hours. Only ten people left that shelter alive.

Just months after surviving one of the deadliest attacks on Jews since the Holocaust, Yuval stood on the stage, her voice carrying a defiance rooted in generations of resilience. I felt the past meet the present. There became here, and then became now. I imagined the survivors from Bergen-Belsen on the stage with her, singing ‘Hatikvah.’ In their voices and in hers, I heard the same defiance: a refusal to let evil define destiny.

An unequivocal choice of life.ובחרת בחיים!

Yuval’s courage, like theirs, transformed tragedy into resilience and hope. In May, Yuval will stand on the main stage of the Eurovision Song Contest. It won’t be easy. She may face boos. But she will stand tall, the Israeli flag in her hand, her spirit unbroken. And in that moment, as her voice will carry the legacy of generations, who walked in the valley of the shadow of death,

we will cry out together: Am - Yisrael - Chai!

Hamını Xanuka bayramını buz meydançasında unudulmaz şəkildə qeyd etməyə dəvət edirik! Tədbir 2024-cü il dekabrın 26-sı, cümə axşamı günü saat 18:30-da, Heydər Əliyev adına İdman-Konsert Kompleksində (Tbilisi prospekti, 12) baş tutacaq.

Proqramda: bayrama uyğun ab-hava, əyləncəli konki sürmə və xanukiya şamlarının yandırılması nəzərdə tutulur.

Biletləri sinaqoqdan əldə edə bilərsiniz — konkilərin seçimi üçün ayaqqabı ölçünüzü bildirməyi unutmayın.

Bu möhtəşəm axşama qoşulun, ailəniz və dostlarınızla birlikdə bayram ruhunda gözəl vaxt keçirin!

Hamını Xanuka bayramını buz meydançasında unudulmaz şəkildə qeyd etməyə dəvət edirik! Tədbir 2024-cü il dekabrın 26-sı, cümə axşamı günü saat 18:30-da, Heydər Əliyev adına İdman-Konsert Kompleksində (Tbilisi prospekti, 12) baş tutacaq.

Proqramda: bayrama uyğun ab-hava, əyləncəli konki sürmə və xanukiya şamlarının yandırılması nəzərdə tutulur.

Biletləri sinaqoqdan əldə edə bilərsiniz — konkilərin seçimi üçün ayaqqabı ölçünüzü bildirməyi unutmayın.

Bu möhtəşəm axşama qoşulun, ailəniz və dostlarınızla birlikdə bayram ruhunda gözəl vaxt keçirin!

Sizi 25 dekabr saat 19:00-da Aşkenaz yəhudiləri sinaqoqunda 5784-cü ilin ilk Xanuka şamının yandırılmasına dəvət edirik. Bundan əlavə, sizi məşhur duet – PİNXAS və VOVA ŞEKELin iştirakı ilə keçiriləcək bayram konserti gözləyir.

Sizi 25 dekabr saat 19:00-da Aşkenaz yəhudiləri sinaqoqunda 5784-cü ilin ilk Xanuka şamının yandırılmasına dəvət edirik. Bundan əlavə, sizi məşhur duet – PİNXAS və VOVA ŞEKELin iştirakı ilə keçiriləcək bayram konserti gözləyir.

Bakı Avropa Yəhudiləri İcması 5 aprel tarixində icma üzvləri və İsraildən və digər ölkələrdən gəlmiş qonaqlar üçün Four Seasons otelində Peysaq bayramına həsr olunmuş bayram sederi təşkil edib.

Sederdə 200-dən çox iştirakçı yer alıb. Təbrik nitqləri ilə İcma sədri A. Şarovski, Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi sədrinin müavini S. Heydərov, Milli Məclisin deputatı A. Rəfailov və ravvin Şneor Seqal çıxış ediblər.

Eyni zamanda Avropa Yəhudiləri Sinaqoqunda icma üzvləri və gənclər üçün ayrı-ayrı bayram sederləri də keçirilib.

Bakı Avropa Yəhudiləri İcması 5 aprel tarixində icma üzvləri və İsraildən və digər ölkələrdən gəlmiş qonaqlar üçün Four Seasons otelində Peysaq bayramına həsr olunmuş bayram sederi təşkil edib.

Sederdə 200-dən çox iştirakçı yer alıb. Təbrik nitqləri ilə İcma sədri A. Şarovski, Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi sədrinin müavini S. Heydərov, Milli Məclisin deputatı A. Rəfailov və ravvin Şneor Seqal çıxış ediblər.

Eyni zamanda Avropa Yəhudiləri Sinaqoqunda icma üzvləri və gənclər üçün ayrı-ayrı bayram sederləri də keçirilib.

Pasxa sederi – yəhudi ilinin ən təntənəli və əhəmiyyətli hadisələrindən biridir. Bu axşam biz əcdadlarımızın Misirdəki köləlikdən çıxışını xatırlayır və Qurtuluşumuzu bir çox ayin və göstərişlərlə qeyd edirik. Bu il sizi Bakının dəbdəbəli Four Seasons otelində keçiriləcək bayram süfrəsinə qoşulmağa dəvət edirik ki, tariximizin bu möhtəşəm məqamını birlikdə yaşayaraq yad edək.

Seder zamanı biz Pasxa Ağadasını – Misirdən çıxış haqqında hekayəni, Talmuddan şərhləri, xeyir-duaları və nəğmələri ehtiva edən qədim toplusunu oxuyacağıq. Həmçinin bu axşamın dörd əsas əmrini yerinə yetirəcəyik: yoxsulluq çörəyini simvolizə edən matsa yemək; Misirdən çıxış haqqında danışmaq; Qurtuluşun dörd ifadəsinə uyğun olaraq dörd qədəh şərab (və ya üzüm şirəsi) içmək; və köləliyin acısını xatırladan acı göyərti – maror yemək.

Sizə sevinc, minnətdarlıq və ünsiyyət dolu unudulmaz bir axşam vəd edirik. Sizi 2023-cü il aprelin 5-də saat 19:00-da Bakıda Four Seasons otelində gözləyirik. Bütün suallarınızla bağlı Avropa Yəhudiləri Sinaqoquna (012) 597 91 90 nömrəsi ilə müraciət edə bilərsiniz.

Pasxa sederi – yəhudi ilinin ən təntənəli və əhəmiyyətli hadisələrindən biridir. Bu axşam biz əcdadlarımızın Misirdəki köləlikdən çıxışını xatırlayır və Qurtuluşumuzu bir çox ayin və göstərişlərlə qeyd edirik. Bu il sizi Bakının dəbdəbəli Four Seasons otelində keçiriləcək bayram süfrəsinə qoşulmağa dəvət edirik ki, tariximizin bu möhtəşəm məqamını birlikdə yaşayaraq yad edək.

Seder zamanı biz Pasxa Ağadasını – Misirdən çıxış haqqında hekayəni, Talmuddan şərhləri, xeyir-duaları və nəğmələri ehtiva edən qədim toplusunu oxuyacağıq. Həmçinin bu axşamın dörd əsas əmrini yerinə yetirəcəyik: yoxsulluq çörəyini simvolizə edən matsa yemək; Misirdən çıxış haqqında danışmaq; Qurtuluşun dörd ifadəsinə uyğun olaraq dörd qədəh şərab (və ya üzüm şirəsi) içmək; və köləliyin acısını xatırladan acı göyərti – maror yemək.

Sizə sevinc, minnətdarlıq və ünsiyyət dolu unudulmaz bir axşam vəd edirik. Sizi 2023-cü il aprelin 5-də saat 19:00-da Bakıda Four Seasons otelində gözləyirik. Bütün suallarınızla bağlı Avropa Yəhudiləri Sinaqoquna (012) 597 91 90 nömrəsi ilə müraciət edə bilərsiniz.

Tədbirə qatılan qonaqlar bir-birlərinə ərzaq bağlamaları – “mişloax manot” təqdim etdilər, Ester kitabının oxunuşunu dinlədilər və bayram süfrəsindən zövq aldılar. Axşamın aparıcısı tanınmış dağ yəhudisi ifaçısı Xayyam Nisanov idi. Aşkenaz yəhudiləri sinaqoqunun baş ravvini Şneor Seqal bütün yəhudiləri Purim bayramı münasibətilə təbrik edərək bildirdi ki, Ulu Yaradan yəhudi xalqını xilas etmişdir.

“Tariximizdə yəhudi xalqının məhv olmaq təhlükəsi ilə qarşı-qarşıya qaldığı yeganə dəfə bu idi. Üstündən demək olar ki, 2500 il keçib və biz bu bayramı birlikdə qeyd edirik. Bayramın təşkilinə kömək edən hər kəsə – Avropa Yəhudiləri İcmasının sədri Aleksandr Şarovskiyə, sədr müavini Yevgeni Brenneysenə təşəkkürümü bildirirəm. Bu artıq sayca dördüncü tədbirdir. Ümumilikdə tədbirlərdə təxminən 550 nəfər iştirak edib. Bundan əlavə, hər dəfə bayram günlərində yəhudilərə dəstək verən STMEGI Fondunun rəhbəri Herman Zaxaryayevi də xüsusi təşəkkürlə qeyd etmək istəyirəm. Təşkilatçılıqda əməyi keçən hər kəsə təşəkkür edirəm – siz olmasaydınız, bu bayram baş tutmazdı. Bayramınız mübarək!”

Öz növbəsində, İsrailin Azərbaycandakı səfiri Corc Dik də Azərbaycandakı yəhudi icmalarının bütün nümayəndələrini və dünya yəhudilərini Purim bayramı münasibətilə təbrik etdi.

“Səfirlik kollektivi bu gözəl bayramda iştirak etməkdən məmnundur. Bayram tədbirinin təşkili üçün əziyyət çəkən hər kəsə təşəkkürümü bildirirəm. Eyni zamanda, İsraili və Azərbaycanı təbrik etmək istəyirəm – çünki çox yaxın zamanda Azərbaycanın İsraildə səfirliyi açılacaq. Bu, ikitərəfli münasibətlərdə yeni bir səhifə olacaq. Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzinin direktoru Rəvan Həsənova, Azərbaycan Respublikasının Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi sədrinin müavini Siyavuş Heydərova və bu bayramı bizimlə birlikdə qeyd edən digər şəxslərə də təşəkkür edirəm,” – deyə səfir qeyd edib.

Tədbirə qatılan qonaqlar bir-birlərinə ərzaq bağlamaları – “mişloax manot” təqdim etdilər, Ester kitabının oxunuşunu dinlədilər və bayram süfrəsindən zövq aldılar. Axşamın aparıcısı tanınmış dağ yəhudisi ifaçısı Xayyam Nisanov idi. Aşkenaz yəhudiləri sinaqoqunun baş ravvini Şneor Seqal bütün yəhudiləri Purim bayramı münasibətilə təbrik edərək bildirdi ki, Ulu Yaradan yəhudi xalqını xilas etmişdir.

“Tariximizdə yəhudi xalqının məhv olmaq təhlükəsi ilə qarşı-qarşıya qaldığı yeganə dəfə bu idi. Üstündən demək olar ki, 2500 il keçib və biz bu bayramı birlikdə qeyd edirik. Bayramın təşkilinə kömək edən hər kəsə – Avropa Yəhudiləri İcmasının sədri Aleksandr Şarovskiyə, sədr müavini Yevgeni Brenneysenə təşəkkürümü bildirirəm. Bu artıq sayca dördüncü tədbirdir. Ümumilikdə tədbirlərdə təxminən 550 nəfər iştirak edib. Bundan əlavə, hər dəfə bayram günlərində yəhudilərə dəstək verən STMEGI Fondunun rəhbəri Herman Zaxaryayevi də xüsusi təşəkkürlə qeyd etmək istəyirəm. Təşkilatçılıqda əməyi keçən hər kəsə təşəkkür edirəm – siz olmasaydınız, bu bayram baş tutmazdı. Bayramınız mübarək!”

Öz növbəsində, İsrailin Azərbaycandakı səfiri Corc Dik də Azərbaycandakı yəhudi icmalarının bütün nümayəndələrini və dünya yəhudilərini Purim bayramı münasibətilə təbrik etdi.

“Səfirlik kollektivi bu gözəl bayramda iştirak etməkdən məmnundur. Bayram tədbirinin təşkili üçün əziyyət çəkən hər kəsə təşəkkürümü bildirirəm. Eyni zamanda, İsraili və Azərbaycanı təbrik etmək istəyirəm – çünki çox yaxın zamanda Azərbaycanın İsraildə səfirliyi açılacaq. Bu, ikitərəfli münasibətlərdə yeni bir səhifə olacaq. Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzinin direktoru Rəvan Həsənova, Azərbaycan Respublikasının Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi sədrinin müavini Siyavuş Heydərova və bu bayramı bizimlə birlikdə qeyd edən digər şəxslərə də təşəkkür edirəm,” – deyə səfir qeyd edib.

Tədbirə qatılan qonaqlar bir-birlərinə ərzaq bağlamaları – “mişloax manot” təqdim etdilər, Ester kitabının oxunuşunu dinlədilər və bayram süfrəsindən zövq aldılar. Axşamın aparıcısı tanınmış dağ yəhudisi ifaçısı Xayyam Nisanov idi. Aşkenaz yəhudiləri sinaqoqunun baş ravvini Şneor Seqal bütün yəhudiləri Purim bayramı münasibətilə təbrik edərək bildirdi ki, Ulu Yaradan yəhudi xalqını xilas etmişdir.

“Tariximizdə yəhudi xalqının məhv olmaq təhlükəsi ilə qarşı-qarşıya qaldığı yeganə dəfə bu idi. Üstündən demək olar ki, 2500 il keçib və biz bu bayramı birlikdə qeyd edirik. Bayramın təşkilinə kömək edən hər kəsə – Avropa Yəhudiləri İcmasının sədri Aleksandr Şarovskiyə, sədr müavini Yevgeni Brenneysenə təşəkkürümü bildirirəm. Bu artıq sayca dördüncü tədbirdir. Ümumilikdə tədbirlərdə təxminən 550 nəfər iştirak edib. Bundan əlavə, hər dəfə bayram günlərində yəhudilərə dəstək verən STMEGI Fondunun rəhbəri Herman Zaxaryayevi də xüsusi təşəkkürlə qeyd etmək istəyirəm. Təşkilatçılıqda əməyi keçən hər kəsə təşəkkür edirəm – siz olmasaydınız, bu bayram baş tutmazdı. Bayramınız mübarək!”

Öz növbəsində, İsrailin Azərbaycandakı səfiri Corc Dik də Azərbaycandakı yəhudi icmalarının bütün nümayəndələrini və dünya yəhudilərini Purim bayramı münasibətilə təbrik etdi.

“Səfirlik kollektivi bu gözəl bayramda iştirak etməkdən məmnundur. Bayram tədbirinin təşkili üçün əziyyət çəkən hər kəsə təşəkkürümü bildirirəm. Eyni zamanda, İsraili və Azərbaycanı təbrik etmək istəyirəm – çünki çox yaxın zamanda Azərbaycanın İsraildə səfirliyi açılacaq. Bu, ikitərəfli münasibətlərdə yeni bir səhifə olacaq. Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzinin direktoru Rəvan Həsənova, Azərbaycan Respublikasının Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi sədrinin müavini Siyavuş Heydərova və bu bayramı bizimlə birlikdə qeyd edən digər şəxslərə də təşəkkür edirəm,” – deyə səfir qeyd edib.

14 dekabr / 20 Kislev tarixində saat 18:30-da Aşkenaz yəhudiləri sinaqoqunda “Kişilər üçün axşam” adlı tədbir keçiriləcək. Axşamın qonağı – Ukraynada Lubaviçski Rebbesinin elçisi, Kiyevdə yerləşən KEDEM yəhudi icmasının ravvini Pinxas Vışedski olacaq. Həmçinin tədbirdə Azərbaycanın Əməkdar Artisti Vaqif Əliyevin rəhbərliyi ilə musiqiçi trio çıxış edəcək.

14 dekabr / 20 Kislev tarixində saat 18:30-da Aşkenaz yəhudiləri sinaqoqunda “Kişilər üçün axşam” adlı tədbir keçiriləcək. Axşamın qonağı – Ukraynada Lubaviçski Rebbesinin elçisi, Kiyevdə yerləşən KEDEM yəhudi icmasının ravvini Pinxas Vışedski olacaq. Həmçinin tədbirdə Azərbaycanın Əməkdar Artisti Vaqif Əliyevin rəhbərliyi ilə musiqiçi trio çıxış edəcək.